پاسارگاد دماوند مسجد لاله واژگون ایران از فضا
چهارگوشه - معرفی استان ها و شهر های ایران و جاذبه های توریستی

استان سمنان

سمنان

سمنان، یکی از شهرهای ایران، مرکز استان سمنان و شهرستان سمنان است. این شهر، در جنوب رشته کوه البرز و شمال دشت کویر، در راه تهران به خراسان، قرار گرفته‌است.

این شهر از سوی خاور با شهرستان‌های دامغان و شاهرود، از شمال به درجزین، مهدی‌شهر و شهمیرزاد، و از باختر با سرخه همسایه است. در طول جغرافیایی ۵۳ درجه و ۲۳ دقیقه و عرض جغرافیایی ۳۵ درجه و ۳۴ دقیقه، واقع شده و ارتفاع متوسط آن از سطح دریا، ۱۱۳۰ متر است. همچنین، فاصله آن تا تهران، ۲۱۶ کیلومتر است و به راه‌آهن سراسری تهران_مشهد، متصل می‌باشد و دارای فرودگاه است. سمنان، دومین شهر پرجمعیت استان سمنان می‌باشد. آب و هوای آن، خشک و معتدل است. نژاد مردم سمنان، آریایی است و به زبان فارسی و زبان سمنانی، سخن می‌گویند.

سمنان، از گزینه‌های مهم برای انتقال پایتخت سیاسی کشور در سال ۱۳۹۲ بود.

تاریخچه

سمنان، در دوران باستان، بخشی از چهاردهمین ایالت تاریخی ورن (ورنه)، از تقسیمات شانزده‌گانه اوستایی بود. سمنان، در طول دوران امپراطوری هخامنشی پارس، شهر مهم و دارای شکوه و بزرگی بود. پس از حمله اسکندر-که منجر به سقوط امپراتوری هخامنشی و ایجاد امپراطوری سلوکی در ایران شد-، منطقه‌ای که سمنان را رهبری می‌کرد، به عنوان کومش، شناخته شد. آغاز دوران باشکوه‌تر و رونق شهر سمنان، پس از روی کار آمدن امپراطوری اشکانیان بود.

نام‌گذاری

بارتولد، بر این باور بود که سمنان، همان سرزمینی است که ایزیدور خاراکسی به نام «قومیسنه» از آن، یاد کرده‌است.

آب و هوا

آب و هوای این شهر در تابستان، گرم و در زمستان، سرد می‌باشد. بارندگی‌های این شهر، اکثراً در فصول سرد سال، صورت می‌گیرد و میزان متوسط بارندگی سالانه آن، ۱۴۰ میلیمتر می‌باشد. متوسط درجه حرارت سالانه 01/۱۷ درجه سانتیگراد است و این، در حالی است که حداکثر، مطلق حرارت ۵/۴3 درجه سانتیگراد و حداقل مطلق ۴/8- درجه سانتیگراد، گزارش شده‌است. همچنین، متوسط تعداد روزهای یخبندان در طول سال در حدود ۴۸ روز است. بادهای کویری و غربی نیز، در آب و هوای سمنان، تأثیر دارند.

عوارض طبیعی

در جنوب سمنان، مناطقی چون دشت کویر، ریگ جن، تپه دلازیان، و تپه‌های میرک دلازیان از مهم‌ترین ویژگی‌های جغرافیایی به‌شمار می‌روند. رودخانه فصلی گل رودبار در شمال غرب این شهر و با سرچشمه گرفتن از رشته کوه‌های البرز و گذر از شهر درجزین به دشت کویر می‌ریزد. رود گل رودبار از سه کیلومتری باختر مهدی‌شهر سرچشمه گرفته و شاخابه رودهای ده‌صوفیان و شهمیرزاد و کاریزهای روستای درجزین به این رود می‌پیوندند. رود گل رود در شمال سمنان در جایی به نام «آب پخش کن» به ۵ شاخه بخش می‌شود.

جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۸۵٬۱۲۹ نفر (در ۴۹٬۱۲۴ خانوار) بوده‌است.

الگو:جمعیت تاریخی که سمنان در سال 1335 بیستمین شهر ایران بود.

گردشگری

شهر سمنان ۷ محله معروف قدیمی دارد به‌نام‌های اسفنجان (آتشگاه)، لتیبار یا سی‌سر، شاهجو یا جهادیه کنونی، ناسار، زاوغان، کوشمغان، کدیور، عمرانکو و ملحی.

جاذبه‌های تاریخی و باستانی

مهم‌ترین آثار تاریخی سمنان عبارتند از:

  • مسجد جامع سمنان
  • مسجد جامع زاوقان سمنان
  • منار سلجوقی مسجد جامع
  • مسجد امام سمنان
  • گرمابه پهنه
  • موزه گرمابه پهنه سمنان
  • دروازه ارگ سمنان
  • بازار سمنان
  • بازار مرده‌ها
  • برج چهل‌دختران
  • قلعه‌های سارو
  • کاروانسرای سنگی آهوان
  • کاروانسرای شاه سلیمانی آهوان
  • کاروانسراهای شاه عباسی
  • مقبره درویش محمود
  • گورستان سنادره

موزه‌ها

  • موزه گرمابه پهنه سمنان
  • پارک موزه دفاع مقدس سمنان
  • موزه هنرهای معاصر شرق کشور
  • موزه حیات وحش سمنان
  • موزه سکه استان سمنان

جاذبه‌های مذهبی

  • مصلی بزرگ سمنان (محل برگزاری نماز جمعه)

رسانه‌ها

صدا و سیمای استانی مرکز سمنان

صدا و سیمای مرکز استان سمنان فعالیت خود را ابتدا با نصب دو فرستنده رادیویی به قدرت ۱۰کیلووات (سمنان) و یک کیلووات (دامغان) در سال ۱۳۵۵ برای رله برنامه‌های شبکه سراسری آغاز نمود که به تدریج بردامنه و بعد این فعالیت افزوده شد. اولین قدم برای توسعه مرکز در سال ۱۳۶۰ و با تشکیل دفتر خبری در شهر سمنان برداشته شد که وظیفه کسب و انعکاس اخبار استان را به عهده داشت. درحال حاضر تمامی نقاط استان تحت پوشش شبکه‌های سراسری رادیویی و شبکه استانی صدا و شبکه اول، دوم، سوم، چهارم سیما، شبکه خبر و همچنین شبکه استانی سیما می‌باشد.

نشریه‌ها و مطبوعات

  • روزنامه پیام استان سمنان
  • هفته‌نامه سمنان امروز
  • ماهنامه چنته
  • هفته نامه کومه شه
  • هفته‌نامه هم نظر
  • هفته‌نامه جوانه امروز
  • ماهنامه ظفر
  • ماهنامه چفیه

سایت‌های خبری و اطلاع‌رسانی

  • وب سایت خبری تحلیلی سمنان لاین
  • خبرگزاری صدا و سیمای سمنان
  • خبرگزاری ایرنا سمنان
  • خبرگزاری فارس
  • خبرگزاری دانشجویان- ایسنا سمنان
  • پایگاه خبری تحلیلی قومس
  • شبکه اطلاع‌رسانی مرآت
  • تابناک سمنان
  • خبرگزاری باشگاه خبرنگاران سمنان

دانشگاه‌ها

  • دانشگاه سمنان
  • دانشگاه صنعتی سمنان
  • پردیس بین‌الملل دانشگاه سمنان
  • دانشگاه فرزانگان سمنان
  • علوم پزشکی سمنان
  • دانشگاه امام حسین پردیس سمنان
  • دانشگاه شهید عباسپور پردیس سمنان
  • دانشگاه پیام نور استان سمنان
  • دانشگاه پیام نور مرکز سمنان
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمنان
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات سمنان
  • آموزشکده سما واحد سمنان
  • دانشگاه فرهنگیان پردیس شهید رجایی سمنان
  • دانشگاه فرهنگیان پردیس الزهرا سمنان
  • دانشکده فنی و حرفه‌ای پسران سمنان
  • دانشکده فنی و حرفه‌ای دختران نرجس سمنان
  • مرکز آموزش علمی کاربردی جهاددانشگاهی سمنان
  • مرکز آموزش علمی کاربردی جهاد کشاورزی سمنان
  • مرکز آموزش علمی کاربردی شهرداری سمنان
  • مرکز آموزش علمی کاربردی فنی و حرفه‌ای سمنان
  • مرکز آموزش علمی کاربردی هلال احمر استان سمنان
  • مرکز آموزش علمی کاربردی پالنده‌صاف سمنان
  • مرکز آموزش علمی کاربردی شرکت تولیدی شیمیایی کلران
  • مرکز آموزش علمی کاربردی فرماندهی انتظامی استان سمنان
  • مرکز آموزش علمی کاربردی قوه قضاییه استان سمنان
  • مؤسسه غیرانتفاعی فضیلت
  • مؤسسه غیرانتفاعی کومش
  • مؤسسه غیرانتفاعی رشد دانش

بیمارستان‌ها

  • شفا وابسته به تأمین اجتماعی
  • مرکز آموزشی پژوهشی درمانی کوثر
  • مرکز آموزشی درمانی امیرالمؤمنین
  • بیمارستان سینا (خصوصی)

معادن

در اطراف شهر سمنان معادن گچ، نمک، زئولیت، بنتونیت، سلستین و غیره وجود دارند. از موارد مهم منابع زیرزمینی شهر سمنان به چاه نفت خوریان دلازیان در جنوب این شهر می‌توان اشاره نمود. مواد معدنی موجود در این معادن عبارتند از: سنگ گچ، نمک، سنگ آهن، سنگ لاشه، سنگ آهک، سنگ تزئینی، سنگ چینی، زغال سنگ، سولفات سدیم، میکا، بنتونیت، زئولیت، کائولن، بوکیست، خاک صنعتی، سیلیس، دولومیت، فلدسپات، فیروزه، سلستین، سرب، مرمریت، تراورتن، فلورین و منگنز و…

راه و ترابری

شهر سمنان در ۲۱۶ کیلومتری تهران قرار گرفته و فاصله زمینی آن با آبهای آزاد خلیج فارس و دریای خزر به ترتیب ۱۶۰۰ و ۴۰۰ کیلومتر می‌باشد. این شهر دارای ۲ فرودگاه است که یکی از آن‌ها نظامی و دیگری تجاری و فعال است، همچنین به راه‌آهن سراسری تهران_مشهد، متصل می‌باشد.

جاده‌های شهر سمنان

پایگاه فضایی

سمنان از آغاز دهه ۱۳۵۰ هجری خورشیدی تاکنون مرکز فضایی ایران بوده‌است. سازمان صنایع هوافضا در ۴۵ کیلومتری جنوب خاوری (شرقی) سمنان دارای پایگاه هوایی و در ۸۰ کیلومتری جنوب خاوری (شرقی) این شهر دارای پایگاه فضایی است، که پرتاب ماهواره سفیر امید و دیگر ماهواره‌ها و موشک‌های دوربرد از این پایگاه و مرکز انجام می‌گیرد. از سال ۱۳۸۷ هجری خورشیدی جاده نظامی راه مواصلاتی سمنان به پایگاه‌های هوا، فضا به بلوار سفیر امید تغییر نام یافت. همچنین پایگاه فضایی سمنان از پانزده خرداد ۱۳۹۱ به نام پایگاه فضایی امام خمینی نیز نامیده می‌شود.

هنر

صنایع دستی

صنایع دستی این شهر عبارت‌اند از:

  • سفال و سرامیک
  • دستباف‌ها
  • پلاس و کرباس
  • پارچه‌های پشمی
  • چادرشب‌های ابریشمی و پشمی
  • نمدمالی
  • گلیم بافی
  • قالی بافی

منابع

  • میرباقری، محمدرضا. قومس:گذری بر تاریخ و اقلیم و ویژگی‌های فرهنگی استان سمنان. چاپ اول. تهران: هم‌پا، ۱۳۸۷. شابک ‎۹۷۸–۶۰۰–۵۲۱۰–۰۹–۵. 
  • سالنامه آماری استان سمنان (۱۳۸۳)
  • آداب و رسوم مردم سمنان، محمد احمد پناهی سمنانی، ۱۳۸۳

جستارهای وابسته

  • جمعیت شهرهای استان سمنان

پیوند به بیرون

  • استانداری سمنان
  • شهرداری سمنان
  • بیمارستان شفا سمنان
  • سمنان در نقشه گوگل

پانویس

شاهرود

شاهرود یکی از شهرهای استان سمنان و یکی از شهرهای بزرگ ایران بوده و مرکز شهرستان شاهرود است. نام‌های قدیمی دیگری برای شاهرود که می‌توان نام برد عبارت است از «حنچره»، «شخره» و «شاخره» اشاره نمود. شاهرود در حد فاصل دو نوع آب و هوای مرطوب و پرباران در شمال و کویری، در جنوب جای گرفته که آب و هوایی معتدل و مطلوب برای این شهر فراهم کرده‌است. شاهرود در حد فاصل شهرهای دامغان در شرق، سبزوار و بردسکن در غرب و گرگان در شمال بوده و تقریباً در میانه راه تهران-مشهد می‌باشد به طوریکه فاصله آن از تهران ۴۰۰ کیلومتر و از مشهد ۵۰۰ کیلومتر می‌باشد. بر اساس نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵جمعیت شهرستان شاهرود ۲۱۸٬۴۷۴ نفر بوده‌است. شاهرود اولین شهرستان پرجمعیت استان محسوب می‌شود و وجود ادارات کل راه و ترابری، راه‌آهن شمال شرق، دخانیات، شرکت نفت و سازمان تبلیغات اسلامی بعلاوه پارک علم و فناوری، دانشکده علوم قرآنی، لشکر ۵۸ تکاور ذوالفقار و تنها گروه پدافند هوایی سپاه پاسداران به اهمیت این شهر افزوده‌است. مردم شاهرود به زبان فارسی با لهجه شاهرودی تکلم می‌کنند.

پیشینهٔ تاریخی

مدارکی وجود دارد که نشان می‌دهد شاهرود یکی از شهرهای مهم چهاردهمین ایالت تاریخی، «چخره» (از تقسیمات شانزده‌گانهٔ اوستایی در دوران باستان) بوده که در دامنهٔ جنوبی رشته‌کوه البرز، توسط آریایی‌ها بنا نهاده شده‌است. برخی پژوهندگان واژهٔ چخره را شکل ابتدایی شاهرود دانسته‌اند. به لغت اوستایی چخرو-ایتی به معنی چرخ پیشه و چخرو-وَتی به معنی دانای چرخ است. این دو هیئت اوستایی این نام، حاوی نام شاهرود می‌باشند.

اشکانیان

هستهٔ اولیهٔ شهر به منظور دفاع در برابر مهاجمان، بر فراز تپه‌های کم‌ارتفاع دامنهٔ کوه‌های شمالی و غربی رود بزرگ این منطقه بنا شد که به جهت بزرگی این رود، به تدریج نام شاهرود را به خود گرفت و به تدریج همراه با برقراری امنیت، رشد و توسعه یافت به طوری که در کنار صددروازه، پایتخت اشکانیان که به باور بسیاری از پژوهشگران محل کنونی شهر دامغان است، در شمار شهرهای معتبر پارتی درآمد. به نوشتهٔ برخی پژوهشگران از جمله «اگورود نیکوف»، سومین آتش مقدس اهورامزدا که در اوستا آمده، آذرفرنبغ است که آتشکدهٔ بزرگ شاهرود بوده‌است.

در دوران بعدتر، این شهر همراه با دامغان در ردیف مهم‌ترین شهرهای ایالت تاریخی کومِش قرار گرفت و به استناد برخی اشاره‌های تاریخی مندرج در متون و بعضی شواهد باستان‌شناسی شهر کنونی شاهرود محل عبور کاروان‌هایی بوده‌است که بزرگراه غربی-شرقی جادهٔ ابریشم را طی می‌کردند.

آب و هوا

در اکثر ماه‌های سال آب و هوا معتدل سرد می‌باشد. شاهرود یکی از شهرهای خوش آب و هوای ایران است. قسمت مرکزی و نواحی شرقی شاهرود دارای آب و هوای معتدل و نواحی شمالی آن کوهستانی با آب و هوایی سرد و مرطوب است. قسمت جنوبی که در مجاورت کویر واقع شده آب و هوای نسبتاً گرم است. متوسط درجه حرارت سالانه در این شهر ۱۴ درجه سانتی گراد و میانگین بارندگی سالانه ۱۸۰ میلیمتر است. شاهرود به علت واقع شدن در دامنه کوه از لحاظ آب‌های سطحی به صورت رودخانه‌های دائمی، سهمی نداشته و رودخانه‌های سیلابی و فصلی در این شهر جاری می‌باشد. رود بزرگ شاهرود سالهای گذشته از داخل شهر شاهرود رد می‌شده‌است و بستر آن شاهرود را به دو قسمت تقسیم کرده‌است.

مختصات جغرافیایی

این شهر در حاشیهٔ شمالی دشت کویر و در دامنه‌های جنوبی رشته‌کوه البرز با موقعیت جغرافیایی ۲۵ دقیقهٔ و ۳۶ درجهٔ عرضی و ۵۸ دقیقهٔ و ۵۴ درجهٔ طولی با ارتفاعی معادل ۱۳۸۰ متر از سطح دریا در شمال خاوری واقع شده‌است.

گردشگری

از محلات قدیم شاهرود می‌توان به خیابان ایستگاه (شهدا)، کوچه راه دیزج، شیرخورشید، شبدری، باغ زندان، بیدآباد، مصلی، آبتول (پیشوا)، آسیاب مندلی و قلعه اشاره نمود.

  • چنار سوخته
  • تکیه گلشن
  • مسجد شیخ علی‌اکبر
  • مسجد آقا
  • مسجد جامع شاهرود
  • مسجد اخیانی‌ها
  • تکیه زنجیری (بازار)
  • مدرسه بید آباد
  • مدرسه حضرت ولی عصر (عج)(مدرسه بازار)
  • مدرسه علمیه امام صادق (مدرسه قلعه)
  • مسجد امام‌حسن‌عسگری شاهرود(واقع در بید آباد )
  • مسجد مدرسه قلعه
  • مسجد و آرامگاه بایزید بسطامی(بسطام)
  • آرامگاه شیخ ابوالحسن خرقانی (قلعه نو خرقان)
  • امامزاده محمد دیزج

جاذبه‌های تاریخی و باستانی

  • خانه یغمایی
  • بازار شاهرود
  • بازار انارکی‌ها
  • گرمابه چهارسوق
  • قلعه غول‌ها (روستای راهنجان)
  • امامزاده محمد (دیزج)

موزه‌ها

  • موزه باستان‌شناسی و مردم‌شناسی شاهرود

ساختمان این بنا مربوط به ساختمان قدیمی شهرداری (بلدیه) شهر بوده و در دوره پهلوی اول بنا شده‌است و شامل دو بخش باستان‌شناسی و مردم‌شناسی است. در بخش باستان‌شناسی آثار ارزشمندی مربوط به دوره‌های پیش از اسلام و در قسمت مردم‌شناسی نیز مجموعه‌ای از ابزار و ادوات تولید پوشاک، زیورآلات، دست بافته‌ها، اسناد و قباله‌ها و نیز ابزاری از فنون سنتی زندگی مردم به نمایش گذاشته شده‌است. همچنین برخی از اشیای مکشوفه در تپه هشت هزار ساله سنگ چخماق بسطام و تپه سه هزار ساله بلوار شاهرود مانند ابزار استخوانی و سنگی کار مربوط به هزاره ششم قبل از میلاد، سفال‌های خاکستری و نیز درب امامزاده قطری در موزه شاهرود به نمایش گذاشته شده‌است.

  • موزه حیات وحش شاهرود

موزه حیات وحش شاهرود ادر زمینی به مساحت ۲۰۰ متر مربع ساخته شده و از سال ۸۹ کار خود را آغاز کرده‌است. در این موزه ۴۲ گونه از جانوران اعم از پستانداران، خزندگان و پرندگان صورت تاکسیدرمی نگهداری می‌شوند که به غیر از تعدادی از پرندگان که منشأ دریایی دارند سایر گونه‌های موجود بومی این شهرستان هستند.

  1. موزه آب

این موزه در خیابان مصلی-داخل حسینیه سعادت برنجی واقع شده‌است و ابزار آلات باستانی استحصال آب را به نمایش عموم گذاشته‌است.

امکانات

اماکن اقامتی

  • هتل احمد
  • هتل جهانگردی شاهرود
  • هتل نادر
  • متل آزادی
  • هتل معلم شاهرود
  • هتل پارامیدا
  • هتل رویال
  • هتل قصر بسطام
  • مهمانپذیر اسلامی

بهداشت و درمان

  • بیمارستان امام حسین (ع)
  • بیمارستان خاتم‌الانبیاء (ص)
  • بیمارستان فاطمیه
  • بیمارستان امداد امام خمینی (ره
  • بیمارستان شهید احمدی
  • درمانگاه خیریه
  • کلینیک پاسارگاد
  • درمانگاه شفا
  • درمانگاه فرهنگیان
  • درمانگاه امام حسین
  • بیمارستان بهار
  • برخی بوستان‌ها
  • پارک آبشار
  • پارک شهدای محراب
  • پارک کودک
  • پارک بلوار
  • پارک غفاری
  • پارک دانشگاه
  • پارک البرز
  • شهر بازی
  • پارک مادر
  • کمپ الغدیر
  • پارک انقلاب
  • پارک ولیعصر
  • جاده سلامتی
  • پارک خطی شهدای گمنام
  • پارک بهارستان
  • بوستان گلها
  • بوستان دالاهو
  • باغ زیبای اورس
  • بوستان امیریه

مراکز آموزشی و علمی

دانشگاه‌ها

  • دانشگاه صنعتی شاهرود
  • دانشگاه علوم پزشکی شاهرود
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود
  • دانشگاه پیام نور شاهرود
  • دانشگاه جامع علمی کاربردی شماره ۱ (آفرینش) شاهرود
  • دانشکده علوم قرآنی شاهرود
  • آموزشکده فنی و حرفه‌ای دختران شاهرود
  • مؤسسه آموزش عالی غیرانتفاعی و غیردولتی شاهرود
  • مؤسسه آموزش عالی غیرانتفاعی برآیند شاهرود
  • دانشگاه جامع علمی کاربردی ذغالسنگ البرز شرقی
  • حوزه علمیه امام صادق
  • حوزه علمیه ولی عصر
  • حوزه علمیه طاهریه

صنعت

صنایع

شهرک صنعتی شاهرود به وسعت حدود ۴۲۰ هکتار و در ۲ فاز عملیاتی اجرا شده و دارای ۲۰۰ واحد صنعتی است که از این تعداد حدود ۹۵ واحد صنعتی با اشتغال زایی بیش از ۱۸ هزار نفر در حال فعالیت بوده و دارای پروانه بهره‌برداری می‌باشند. این شهرک دارای تأسیسات برق، مخابرات، روشنایی، گاز، آسفالت، تصفیه خانه فاضلاب و منابع آب است. از شرکت‌های مهم صنعتی شاهرود می‌توان موارد ذیل را نام برد.

  • نیروگاه شهید بسطامی شاهرود
  • کارخانه سیمان شاهرود
  • شرکت سیم و کابل مغان
  • کارخانه قند شاهرود
  • شرکت فولاد شاهرود
  • شرکت توربوژنراتور شاهرود
  • کارخانه کنسانتره میوه شاهرود

معدن

از مهمترین معادن شهرستان شاهرود می‌توان به معدن زغالسنگ البرز شرقی اشاره کرد؛ که با شهرستان دامغان و شهرستان آزادشهر و رامیان در استان گلستان مشترک می‌باشد. از دیگر معادن مهم شاهرود می‌توان به معادن کرومیت، مس، آهک، گچ و سنگهای تزئینی اشاره کرد.

سوغات

«سوغات و صنایع دستی شاهرود» برگه زردآلو، قیسی، (قیسی از مهم‌ترین صادرات شاهرود است) کشمش، انگور، گیلاس، آلو، آلبالو خشک و … انواع کشک محلی. ماست گوسفندی. کره محلی، آبغوره، گرد غوره، آلوی خورشتی و … انواع نان، نان قندی، نان کالک، فطیر، انواع نقل و آبنبات. صنایع دستی از قبیل: گلیم، گلیچ، جاجیم، سفال و سرامیک…

  • یکی از سوغات‌های شاهرود نان‌های کاک، قندی و شیری است که توسط اورنگ حدود ۴۰ سال پیش ابداع و تولید گردید.
  • برگه زردآلو و قیسی شاهرود که شهرت جهانی دارد.
  • میوه‌هایی نظیر زردآلو، گیلاس، انگور شاهرودی از لحاظ کیفیت در رتبه بالایی در منطقه خاورمیانه قرار دارند.

انگور: بیش از ۵۰نوع انگور در شاهرود وجود دارد. انگور شاه بابا، انگور لعل، انگور شاهرودی، انگور سیاه، انگور کشمشی، انگور دیشویی و … انگور شاهرود به سراسر کشورهای اطراف صادر می‌شود.

خواهرخواندگان

  • نیشابور، خراسان

نگارخانه

منابع

  • لؤلوئی، کیوان. «شاهرود و مجموعه تاریخی بسطام». ایران شناخت. شمارهٔ پانزدهم، زمستان ۱۳۷۸.

پیوند به بیرون

  • شهرداری شاهرود
  • دانشگاه صنعتی شاهرود
  • دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شاهرود
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود
  • فرودگاه شاهرود
  • توربوژنراتور شاهرود
  • شاهرودشناسی

دامغان

دامغان شهری باستانی است که در نقطهٔ جغرافیایی ۳۶°۱۰′۰۶″N 54°۲۰′53″E در حدود ۳۴۰ کیلومتری شمال شرق تهران در استان سمنان واقع شده‌است. این شهر کهن‌ترین و باستانی‌ترین شهر پارتی ایران است که در مسیر رودخانهٔ چشمه علی شکل گرفته و در دورهٔ شاهنشاهی اشکانی مدتی پایتخت ایران بود. نام قدیم آن ده مغان و صد دروازه بوده‌است و دارای آثار باستانی فراوانی از جمله تاریخانه می‌باشد. شهر دامغان در مسیر جاده ۴۴ قرار گرفته‌است. مردم دامغان به زبان فارسی و لهجه دامغانی تکلم می‌کنند.

نام‌گذاری

نام دامغان از «ده» و «مغان» است. «ده» به معنای روستا است و «مغان» به معنای مگی است. این نام توسط زرتشتیان داده شد که شامل پادشاهانی چون شاه کوروش بزرگ و داریوش بزرگ از ایران باستان بود.

تاریخچه

دامغان، زمانی با نام صد دروازه (به یونانی: هکاتوم پیلس Hecatompylos:Ηεκατομμυλός) پایتخت دولت امپراطوری اشکانیان بوده‌است. قدیمی‌ترین مسجد ایران به نام مسجد تاریخانه (چهل ستون) که 1300 سال قدمت دارد در این شهر قرار دارد. نام کهن دامغان (گومش یا قومش) در کتیبه سارگون دوم آشوری پات نانه آمده‌است یعنی شهری که ۹۹ نگهبان دروازه‌ها دارد. فاصله آن از دریای تی تی (دریای نیلوفر آبی، منظور دریای مازندران) هفت روز راه به‌شمار رفته‌است.

دور شهر دامغان کاملاً دیوار کشیده شده بودبه طوری گفته می‌شود به قدری دیوارهای ستبری داشته که دو درشکه از کنار هم بر روی دیوار رد می‌شدند. بازمانده‌های آن دیوار هم‌اکنون هم دیده می‌شود؛ و به نام دیوار بارو مشهور است. دامغان دو گونه آب‌وهوا دارد. از جنوب به دشت کویر و از شمال به دامنه‌های جنوبی رشته کوه البرز متصل است. به همین دلیل بیشتر گونه‌های میوه در این شهر می‌رویند.

جمعیت و زبان

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۸۶۱۵۶ نفر (دارای۲۳۴۱۰ خانوار) بوده‌است.

مردم شهر دامغان زبان پارسی را با لهجه دامغانی صحبت می‌کنند.

مردم دامغان بیش از 340 اصطلاح دارند که از آن ها در حرف زدن استفاده میکنند مثلا به بچه غورباغه دم لغزک می گویند

راه‌ها

شهر دامغان در مسیر جاده ۴۴ قرار گرفته و از غرب به شهر سمنان و از سمت شرق به شهر شاهرود منتهی می‌شود.

همچنین جادهٔ شمال-جنوب ۸۱ دامغان به خرانق جندق و خور به طول ۴۹۴ کیلومتر از راه‌های اصلی رفت و آمد به این شهر است.

آب و هوا

آب و هوای شهر دامغان به علت وزش بادهای شدید شمالی و بارندگی‌های ناشی از بادهای نواحی گرگان و مازندران زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل دارد در فصول گرم سال این شهر از خنکترین شهرهای ایران بشمار می‌رود.

آثار تاریخی و دیدنی

مهم‌ترین تفریحگاه این شهر چشمه علی است در نزدیکی این چشمه یک اردوگاه به نام اردوگاه شهید صدوقی است . تپه حصار نیز یکی از آثار به جای مانده از روزگاران کهن است و حدود ۷۰۰۰ سال قدمت دارد و تا به حال کاوشهای باستانی در آن صورت گرفته که نشان می‌دهد شهری است که در اثر زلزله بر سر مردمانش خراب شده‌است

هنگام رفتن امام رضا از مدینه به مشهد در اینجا توقف می کنند و امام رضا دست به دعا برمیدارند و از خاک چشمه می جوشد . برای همین به این چشمه ، چشمه علی ،یعنی چشمه علی ابن موسی الرضا می گویند

کاوش‌های باستانی اخیر نشان می‌دهد که هفت هزار سال پیش در این منطقه فولاد تولید می‌شده‌است. نخستین بار در سال ۱۳۱۲ پروفسور اسمیت در تپه حصار حفاری‌های باستان‌شناسی خود را انجام داد و به آثار ارزشمندی از تمدن این منطقه دست یافت.

فرهنگ و مذهب در دامغان

مردم دامغان به دلیل همجواری با منطقهٔ خراسان بزرگ و وجود آثار تاریخی و فرهنگی بسیار در این منطقه از وارثین قابل اعتنای فرهنگ و ادب فارسی به حساب می‌آیند. شعر و ادب پارسی سایهٔ طولانی بر این شهر افکنده و وجود ادیبان و فلاسفهٔ بسیار این شهر را به عنوان یکی از مراکز شهر و ادب در کشور ایران شهره ساخته‌است. فرهنگ این شهر آمیخته‌ای از فرهنگ اسلامی ایرانی کهنیست که از علل آن می‌توان به قرن‌ها حضور اسلام در این وادی و وجود اولین مسجد ایران(مسجد تاریخانه) در این شهر اشاره نمود. اکثرین قریب به مطلق مردم دامغان پیروان شیعهٔ دوازده امامی بوده و وجود فرهنگ قدیمی و غنی عزاداری برای حسین بن علی سالیانه بسیاری از مردم را به این شهر و دیار فرامیخواند. فرهنگ دامغان به دلیل همجواری با استان مازندران از آن دیار نیز تأثیر پذیرفته‌است و می‌توان در گفتار دامغانی کلماتی از پارسی قدیم و زبان پهلوی را شناسایی کرد.

جاذبه‌های گردشگری

آثار تاریخی

  • چشمه علی در ۲۵ کیلومتری شمال دامغان که از تفرجگاه‌های شاهان قاجار بود
  • مسجد تاریخانه قدیمی‌ترین مسجد ایران
  • مسجد جامع
  • برج چهل‌دختران
  • گنبد زنگوله
  • بازار بزرگ دامغان (بازارچه)
  • تپه‌حصار
  • آرامگاه پیرعلمدار
  • امامزاده جعفر
  • امامزاده محمد
  • برج طغرل مهماندوست
  • بقایای مرکز ایالت قومس در جنوب روستای قوشه و غرب امیریه
  • بارگاه بکیربن اعین
  • خانه لطفی
  • دیوار بارو
  • روستای و کارونسرای قوشه

آثار طبیعی

  • غار شیربند
  • کویر حاج علی‌قلیی
  • روستای شمالی با چشمه‌های خروشان و معماری پلکانی به نام بادله کوه
  • چشمه پیر خوشتر در شمال شهر کلاته رود بار واقع در شمال دامغان
  • سرچشمه دیباج
  • تنگه زندان دیباج
  • آبسیج دیباج
  • گرد کوه

مشاهیر

هنر و فلسفه

علی اصحابی

افشین شاهرودی

اسماعیل شاهرودی

بهنام بانی

هما خاکپاش

یدالله رؤیایی

محمود قنبری

محمدعلی معلم دامغانی

علی معلم

منوچهری دامغانی

محمدرضا نصیری

مهدی نصیری

سیف‌الله یزدانی

ورزش

علیرضا منصوریان

داوود مقبلی

سیاست

  • ابوالفضل حسن‌بیگی
  • حسن ملک‌محمدی
  • خسرو دانشجو
  • فرهاد دانشجو
  • کامران دانشجو
  • مهدی رجب بیگی
  • حسن سبحانی
  • سید رضا تقوی
  • غلامعلی نعیم آبادی

شهرهای خواهر خوانده

  • برونته ایتالیا

جستارهای وابسته

  • جمعیت شهرهای استان سمنان
  • شهرستان دامغان
  • دانشگاه دامغان

منابع

پیوند به بیرون

  • ایرانشهر
  • وبگاه رسمی

مهدی‌شهر

سنگسر یکی از شهرهای ایران (نام دیگر: مهدی‌شهر)، در استان سمنان است. مهدی‌شهر قبل از انقلاب، سنگسر نامیده می‌شد و هم‌اکنون نیز در بین عموم مردم به این نام شهرت دارد.
مردم این شهر به زبان سنگسری سخن می‌گویند.
این شهر در ۱۵ کیلومتری شمال شهر سمنان واقع شده‌است و از سمت شمال با شهمیرزاد (از شهرهای استان سمنان) از سمت غرب با سرخه (از شهرهای استان سمنان) و فیروزکوه (از شهرهای استان تهران) و از سمت شرق با دامغان (از شهرهای استان سمنان) ارتباط دارد.
موقعیت جغرافیایی این شهر، ۵۳ درجه و ۲۱ دقیقه طول جغرافیایی و ۳۵ درجه و ۴۳ دقیقه عرض جغرافیایی می‌باشد و ارتفاع مرکز آن از سطح دریا ۱٬۶۳۰ متر است. گوسفند سنگسری پروارترین گوسفند جهان است بطوریکه ۶۰درصد وزن خود گوشت تولید می‌کند.

جمعیت

به گواهی آمارهای سرشماری، مهدی‌شهر شهری کاملاً مهاجرفرست بوده‌است، بطوری که جمعیت آن از ۱۴۵۰۰ نفر در سال ۱۳۲۹ به ۹۱۰۱ نفر در سال ۱۳۳۵ کاهش یافته‌است. این شهر در سال ۱۳۳۵ سومین شهر پرجمعیت استان سمنان بوده‌است که به تدریج به جایگاه پنجم تنزل پیدا کرده‌است.

اما با فعال شدن صنعت در این شهر، مجدداً از سال ۱۳۵۵ روند رشد جمعیتی ادامه می‌یابد بطوری که هم‌اکنون رشد جمعیت سنگسر ۲/۳ درصد است.

جمعیت شهرستان سنگسر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۳۶٬۸۷۵ و جمعیت مهدی‌شهر برابر ۲۱٬۰۰۶ نفر بوده‌است.

نتایج سرشماری‌های سنگسر در سال‌های مختلف:

مردم‌شناسی

سنگسری‌ها از اولین دسته‌های آریایی هستند که به ایران آمده‌اند و هنوز گویش باستانی ویژه خود را حفظ نموده و به سنن باستانی پایبند هستند.

در گذشته، سنگسری‌ها زندگی عشایری داشتند که دامنه کوچ آنها از استان‌های تهران و مازندران تا گلستان و خراسان را دربرمی‌گرفت ولی اکنون بیشتر مردم شهرنشین گشته‌اند.

عشایر سنگسری در استفاده از شیر گوسفند مهارت خاصی دارند و انواع لبنیات مرغوب و منحصربه‌فرد خود را از آن تهیه می‌کنند که تعداد این لبنیات به بیش از ۳۰ نوع می‌رسد که مهم‌ترین آنها: ماست، دوغ، آرشه، پنیر، خورش، لور، چیکو، کشک، وارعون و … می‌باشد. همچنین گوسفندان سنگسری از حیث پرواری بی‌نظیراند و محصول گوشت آنها تقریباً ۶۰٪ وزن گوسفند پیش از ذبح شدن است.

پیشینه تاریخی

سابقه تاریخی این شهر به پیش از اسلام و حتی به زمان سلسله‌های پیشدادی می‌رسد. در شاهنامه فردوسی از سنگسر که همان سکسر یا سکسار باشند سخن رفته‌است. در روایات ملی و حماسه‌های ایران نیز از سکسر و سکساران یاد شده. همچنین به سگساران در چندین جا از شاهنامه فردوسی اشاره شده‌است، از جمله رای زدن تورانیان از جنگ ایران:

در فرهنگ شاهنامه، ذیل کلمه سگسار آمده‌است: «از مرز و بوم‌هایی که داهیان در آن جای گرفتند». و راجع به داهیان در ذیل کلمه سکزی می‌خوانیم: «... داه گروهی بودند از آرین که در دشت خوارزم جای گرفتند و پس از آن در کنار جنوبی دریای خزر جایگیر شدند. از … آنان مردم بستوه آمدند. پادشاه ایران گروه داه را پراکنده‌ساخت. یکدسته از آنان را به زابلستان کوچانید و آنان را سکزی خواندند … و دشت خوارزم داهستان نامیده شد که مخفف آن دهستان است و اکنون به دهستان معروف است و یکدسته از گروه داه را در زمینی جای دادند در طبرستان ...». به این ترتیب می‌توان گفت سنگسر که در نواحی جنوبی دریای خزر قرار دارد جزئی از سگسار باستانی است و سنگسری‌ها از بازماندگان داهیان و با مردم سیستان (سجستان) و خوارزمیان قدیم از یک نژاد می‌باشند.

مردم این دیار از دیر باز در پاسداری از سرزمین ایران پیش قدم بوده که به عنوان نمونه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • در جنگ شاه طهماسب اول با سلطان سلیمان قانونی (شاه عثمانی) تعداد کمی از سربازان سنگسری (حدود ۲۰۰ نفر) جلو ارتش عظیم عثمانی را سد کردند و همگی کشته شدند تا سپاه ایران بتواند فرصت عقب‌نشینی و تجدید قوا را پیدا نموده و از نابودی کامل نجات یابد.
  • در نبرد مهماندوست اشرف افغان با نادرشاه، جزء سربازان نادرشاه بودند و رشادت زیادی از خود نشان دادند.
  • اسماعیل‌خان، ذوالفقارخان، مطلب‌خان، محمدعلی‌خان و عیسی‌خان مردانی بسیار متهور و جنگجو بوده که در بیشتر جنگ‌های مهم دوره فتحعلی شاه حضور داشته و پیروزی‌های نمایانی بدست آوردند. در رویداد جدایی افغانستان سردار ذوالفقارخان سنگسری فرماندهی سپاه ایران را بعهده داشت و دوبار افغان‌ها را شکست داد.

از سال ۱۳۰۷ مهدی‌شهر دارای شهرداری مردمی بوده و در سال ۱۳۱۴ به‌عنوان چهارمین شهر استان سمنان توسط وزارت کشور به رسمیت شناخته شد. ناحیه مهدی‌شهر تا قبل از شهریور ۱۳۲۰ دارای فرمانداری نظامی بود که دودانگه و چهاردانگه و نقاط دیگری از شهرستان ساری سابق جزء آن بوده‌است. یادآوری می‌شود که در فرهنگ جغرافیایی ایران که در سال ۱۳۲۹ چاپ شده‌است، این ناحیه با حدود و مشخصات کنونی به عنوان بخش مهدی‌شهر آمده‌است. این بخش در ۱۳۸۷ به شهرستان سنگسر ارتقاء یافت.شایان ذکر است شهمیرزاد تا پیش از سال ۱۳۴۰ که سمنان به فرمانداری کل ارتقاء یافت جزئی از استان دوم یعنی استان مازندران بوده‌است.

|جغرافیای تاریخی سنگسر}}

مورخان عرب در دوران پس از اسلام سنگسر را در کتاب‌های خود رأس الکلب ثبت کرده‌اند و این جمله ترجمه اشتباهی از نام سگسر است که در کتاب‌های آنان راه یافته و به همین صورت گفته شده‌است.

مکان‌های دیدنی

  • پارک آبشار مهدی‌شهر
  • حسینیه المهدی
  • موزه عشایری ایل سنگسر
  • عمارت کیپور
  • دیواره صخره‌نوردی سنگسر سل
  • کافر قلعه
  • امامزاده قاسم سنگسر

صنعت

اقتصاد و فلسفه وجودی شهر مهدی‌شهر، بر صنعت و دامداری آن، استوار است. به گواهی آمارهای موجود در سال ۱۳۸۷، صنعت مهدی‌شهر ۲۳ درصد از سهم صادرات استان سمنان به خارج از کشور را بخود اختصاص داده‌است.

پایه‌گذاری صنعت در شهرستان مهدی‌شهر، به دهه ۱۳۵۰ شمسی بازمی‌گردد. در این دهه هژبر یزدانی سرمایه‌دار فقید سنگسری، طرح ایجاد ۱۳ کارخانه عظیم را در جنوب غربی مهدی‌شهر به اجرا درآورد. تا پیش از وقوع انقلاب ۵۷ و کوچ اجباری او به کاستاریکا، وی سه کارخانه ریسندگی پاکریس، کفش اطمینان و پی وی سی، را بثمر نشاند و سنگسر آنروز عملاً به شهری مهاجرپذیر بدل شد.

پس از خروج او از کشور، روند رشد صنعت مهدی‌شهر پس از وقفه‌ای طولانی مدت باردیگر سیر صعودی یافت و به تدریج واحدهای دیگری در کنار کارخانجات هژبر یزدانی شکل گرفت. عمده صنعت مهدی‌شهر مربوط به قطعه سازی خودرو، صنعتی سازی ساختمان، صنایع UPVC، صنعت کاشی، سیمان، گچ و صنایع تولید کفش است.

از جمله بزرگترین واحدهای این شهر می‌توان به کارخانه تولید ملات خشک، کارخانجات گروه صنعتی روستا (وابسته به شرکت سایپا)، کارخانجات قطعه سازی غرب استیل، کارخانجات کفش نوید بهمن، کارخانه کاشی سمنان، کارخانجات نوین خزر، سیمان، گچ الماس، پی وی سی و .. اشاره کرد. هم‌اکنون شهر مهدی‌شهر دارای ۳ شهرک صنعتی است که در جنوب و جنوب غرب آن استقرار یافته‌اند. این شهرک‌ها زمینه اشتغال بیش از ۸۰۰۰ نیروی کار را فراهم کرده‌اند.

اطلاعات شهرک‌های صنعتی مهدی‌شهر بدین شرح است.

  • شهرک صنعتی غنچه انگوری (با مساحتی حدود ۸۰ هکتار در ۲ کیلومتری جنوب غرب مهدی‌شهر)
  • شهرک صنعتی گل رودبار (با مساحتی حدود ۱۳۰ هکتار در غرب مهدی‌شهر)
  • شهرک صنعتی مهدی‌شهر (با مساحتی حدود ۲۰۰ هکتار در ضلع غربی جاده سمنان - مهدی‌شهر و وابسته به شرکت شهرک‌های صنعتی استان سمنان)

زبان

زبان سنگسری(ISO/DIS ۶۳۹–۳) عضوی از شاخهٔ شمال غربی زبان‌های ایرانی است و با زبان سمنانی، سرخه‌ای، شهمیرزادی و لاسگردی که از آبادی‌های مهم شهرستان سمنان و شهرستان مهدی‌شهر محسوب می‌شود. نزدیکی و شباهت خاصی دارد.

زبان سنگسری در تاریخ معاصر مورد تجزیه و تحلیل بسیاری از کارشناسان و خبرگان رشته زبان‌شناسی قرار گرفته‌است.

برای نمونه پروفسور ویندفوهر استاد دانشگاه میشیگان آمریکا، در سال ۱۹۶۵ رساله دکترا خود را با موضوع «ریخت‌شناسی افعال زبان سنگسری» ارائه داد.

همچنین پروفسور چراغعلی اعظمی سنگسری در رساله‌ای مجزا و با همکاری پروفسور ویندفوهر، کتابی ماندگار با عنوان «واژه‌نامه سنگسری» نوشته‌است که مع‌الاسف بسیاری از افعال و کلمات موجود در این کتاب دیگر بین اهالی سنگسر تکلم نمی‌شود.

اهالی مهدی‌شهرزبان فارسی را نیز بخوبی صحبت می‌کنند ولی در بین خود ترجیح می‌دهند که با زبان خویش حرف بزنند که در این صورت دیگران از آن چیزی سر درنمی‌آورند.

در این زبان دوواکه اختصاصی وجود دارد که در دیگر زبان‌ها نظیر آن. را کمتر می‌توان دید یکی واکه مرکزی به نام «شوا» و دیگری واکه افراشته گرد «ؤ» است که اولی نیز در زبان کردی هم دیده می‌شود ولی واکه دومی درزبان‌های دیگر ایرانی یافت نشده‌است.[منبع:بررسی زبان سنگسری،صباغیان]

رزم‌آرا در کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران دربارهٔ زبان سنگسری می‌نویسد:

«زبان سنگسری مخلوط به تاتی و راجی است.»

عشایر ایل سنگسری

سنگسری‌ها شاخص‌ترین کوچندگان دامنه‌های البرز هستند. آنها طولانی‌ترین مسیر کوچ جهان را طی می‌کنند به طوری که فاصلهٔ دورترین نقطهٔ ییلاقی و قشلاقی آنان به بیش از ۱۵۰۰ کیلومتر می‌رسد. برنارد هوکارد محقق مشهور اروپایی نیز معتقد است عشایر ایل سنگسری طولانی‌ترین مسیر کوچ رو جهان را دارا هستند.

سیاه چادر عشایر سنگسری که «گوت» نام دارد منحصربه‌فرد است و از ساختار ویژه‌ای برخوردار است. تقسیمات داخلی سیاه چادر سنگسری همسان معماری ایرانی است. پلاس سنگسری کف آن را مفروش و دیوارهای نقش دار، فضای داخل چادر را به محل میهمانان، خانواده و آشپزخانه تقکیک می‌کنند. دست بافته‌ها و آویزه‌های بسیاری که دارای نقش و رنگ هستند در داخل چادرها کاربرد دارند.

عشایر ایل سنگسری از شیر گوسفند و بز، ۳۲ نوع محصول لبنی تولید می‌کنند. همچنین آنان در تولید نوعی شکلات محلی به نام چیکو تبحر خاصی دارند. چیکو و روغن زرد که ماحصل تلاش عشایر سختکوش ایل سنگسر است، بخشی از سوغات مهدی‌شهر را تشکیل می‌دهد.

امروزه بخش‌هایی از مراتع استان‌های سمنان، تهران، قزوین، قم، مرکزی، مازندران، گلستان، گیلان، خراسان رضوی، خراسان شمالی و خراسان جنوبی، و اصفهان همچنان در اختیار عشایر ایل سنگسر قرار دارد.

شهر مهدی‌شهر (سنگسر)، مرکز شهرستان مهدی‌شهر، خاستگاه ایل سنگسری است که خانوارهای عشایری از اواخر شهریور تا اواسط خرداد ماه در آن سکونت دارند.

دانشگاه‌ها

قدمت دانشگاه در شهر مهدی‌شهر به سال ۱۳۶۷ بازمی‌گردد. در این دوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی به همت خیرین مهدی‌شهر، بویژه زنده یاد عزیز نورانی در منطقه دربند مهدی‌شهر احداث شد. متأسفانه در مدت بیش از ۲۰ سال به دلیل سایه سنگین مرکز استان بر روی این شهر، هیچگونه توجهی از سوی دولت به توسعه واحدهای دانشگاهی مهدی‌شهر صورت نپذیرفت. اما از سال ۱۳۸۵ به بعد به بتدریج دانشگاه‌های آزاد، پیام نور و علمی کاربردی، در این شهر فعال شدند که بجز دانشگاه پیام نور، باقی مراکز آموزشی از هزینه بخش خصوصی اداره می‌شود. واحدهای دانشگاهی مهدی‌شهر هم‌اکنون پذیرای بیش از ۳۰۰۰ دانشجوست.

فهرستی از دانشگاه‌های مستقر در شهر مهدی‌شهر:

  • دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی مهدی‌شهر
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهدی‌شهر
  • دانشگاه پیام نور مهدی‌شهر
  • دانشکده منابع طبیعی مهدی‌شهر
  • دانشگاه علمی کاربردی مهدی‌شهر (زیر نظر کارخانجات غرب استیل)
  • دانشگاه علمی کاربردی بهزیستی مهدی‌شهر

صنایع دستی

صنایع دستی سنگسری‌ها شامل قالی بافی، نمد مالی، گلیم و جاجیم بافی و همچنین بافتن پارچه‌های کمابیش ظریف مانند چادر، برک، شال، مقنعه و … می‌باشد. اندازه قالی‌ها معمولاً بزرگ نیست و کمتر به بافتن قالی‌های بزرگ دست می‌زدنند. بافت نوعی قالی در آن جلب توجه می‌کند که همان قالی خود رنگ که در برخی نقاط دیگر ایران هم بافته می‌شود. در این نوع قالی از رنگ طبیعی پشم (سفید، سیاه، خاکستری، قهوه‌ای، میشی و …) استفاده می‌کنند. همچنین زنان سنگسری دارای لباس‌های ویژه‌ای هستند مانند «ساخته مکنه» که روسری ابریشمین خوش رنگ و نگاری است که قرن‌ها آن را بافته، زینت داده و به ترتیب خاصی می‌بندند.

نام

ریشه نام سنگسر

پیرامون ریشه نام سنگسر دو نظریه وجود دارد:

  1. چون در اطراف این محل کوه‌های سنگی و سخت وجود داشته، آن را سنگسار نامیده‌اند که به تخفیف سنگسر شده‌است.
  2. در آغاز اسلام این نام را سنگسر بر زبان می‌رانده‌اند و چه سنگسر و این آبادی نشیمنگاه سکاها بوده‌است بنابراین سنگسر تحریف شده سگسر می‌باشد.

در گذشته معمولاً نامگذاری شهرها و روستاها بر اساس شرایط اقلیمی بوده‌است و سنگسر نیز منطقه‌ای کاملاً کوهستانی و زمین آن نسبتاً سخت بوده‌است و انواع سنگ‌ها به وفور در آن دیده می‌شود. آنست که در ترکیب‌های وصفی و اضافی، همواره صفت پیش از موصوف و مضافٌ‌الیه پیش از مضاف می‌آید. به‌عنوان مثال، به سنگ سیاه می‌گویند:

تغییر نام

پس از انقلاب ۱۳۵۷، در سال ۱۳۵۸ سنگسر به صورت رسمی مهدی‌شهر نامیده شد.

ورزش

شهرستان مهدی‌شهر از قطب‌های اصلی هاکی در ایران است و این منطقه همواره تعدادی بازیکن در اردوهای تیم ملی دارد. در یکی از میدان‌های اصلی این شهر تندیس بازیکن هاکی قرار دارد. همچنین با توجه به پیشینه عشایری، یکی از تفریحات مردم مهدی‌شهر اسب‌سواری است.

نگارخانه

جستارهای وابسته

  • امامزاده قاسم مهدی‌شهر
  • بازی هشت پای
  • جغرافیای تاریخی مهدی‌شهر
  • جمعیت شهرهای استان سمنان
  • چشمه گل رودبار
  • درجزین
  • رودبارک
  • دیواره صخره‌نوردی سنگسر سل
  • زبان سنگسری
  • شهمیرزاد
  • عشایر ایل سنگسر
  • غار دربند سنگسر
  • گاهنمای سنگسری
  • واژه‌نامه سنگسری
  • سنگ‌سرک
  • سنگ‌سرگ

پانویس

منابع

  • اعظمی سنگسری، چراغعلی. تاریخ سنگسر-مهدی‌شهر. چاپ اوّل. مؤلف، ۱۳۷۱. 
  • افشار سیستانی، ایرج. مقدمه‌ای بر شناخت ایلها و چادرنشینان و طوایف عشایری ایران (جلد ۲). چاپ اوّل. مؤلف، ۱۳۶۶. 
  • بامداد، مهدی. شرح حال رجال ایران در قرن ۱۲ و ۱۳ و ۱۴ هجری (جلد ۱). چاپ اوّل. تهران: زوار، ۱۳۵۷. 
  • تعدادی سنگسری، فاطمه. ادبیات عامیانهٔ سنگسر. چاپ اوّل. سیب سبز، ۱۳۸۱. شابک ‎۹۶۴-۹۳۱۱۵-۵-۶. 
  • حقیقت، عبدالرفیع (رفیع). تاریخ قومس. چاپ سوّم. تهران: کومش، ۱۳۷۰. 
  • سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور جمهوری اسلامی ایران (سمنان جلد ۳۹). چاپ اوّل. تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ۱۳۶۸. 
  • طاهری، تقی. بخش سنگسر. سمنان: دفتر برنامه و بودجهٔ سمنان، ۱۳۵۵. 
  • لابیرد، آلفرد. سلیمان‌خان قانونی و شاه طهماسب. ترجمهٔ ربیع‌الله منصوری. چاپ چهارم. زرّین، ۱۳۶۹. 
  • نوبان، مهرالزمان. وجه تسمیهٔ شهرها و روستاهای ایران. چاپ اوّل. تهران: حسین‌علی نوبان، ۱۳۶۵. 
  • صباغیان، ناصر، بررسی زبان سنگسری، چاپ اول، آمل:شمال پایدار، فروردین ۱۳۹۰

پیوند به بیرون

  • وبگاه شورای شهر مهدی‌شهر
  • پیک سنگسر
  • سنگسر. آی آر
  • مهدی‌شهر نیوز
  • سنگسر نیوز
  • نیزوا
  • [www.phuquq.mihanblog.com]
  • [www.google.com/mojtaba.ir]
  • انجمن دیده‌بان میراث ایل سنگسر
  • شهرداری مهدی‌شهر
  • سایت دفتر امام جمعه مهدی‌شهر
  • [www.tpww.co.ir]

ایوانکی

ایوانکی (به تاتی: ایوان‌کی) یکی از شهرهای استان سمنان ایران است. این شهر در ۵۵ کیلومتری خاور تهران قرار دارد. جمعیت این شهر طبق سرشماری سال ۱۳۹۵، ۱۲٫۴۶۲ نفر می‌باشد. ایوانِ کِی مرکز تات زبانان استان سمنان است.

تاریخ

این شهر قدمت بیش از ۲۰۰۰ سال دارد.به گفته مورخان این شهر در تاریخ ۱۷۶ سال قبل از میلاد مسیح به امر فرهاد اول اشکانی (شاه پنجم اشکانی)بنا شده‌است.

ایوانِ کِی به دلیل موقعیت مهم جغرافیایی خود در زمان‌های دور به نام پیل کاسپین (پل منطقه کاسپین یا همان دریای خزر) در کتب یونانی با نام کاسپین گیت یا بند خزر بوده و بعدها به نام شاراکس یا شاهراه (به لاتینCharax) نام‌گذاری شده و در زمان پادشاهی کیانیان به‌دلیل اینکه یکی از مکان‌های مهم آن زمان بوده و دربار شاه کیانیان در آنجا زیاد آمد و شد داشتند به نام ایوانِ کِی (ایوانِ کِی خسرو و کِی کاووس) تغییر نام یافت و تاکنون نیز همچنان با این نام شناخته می‌شود. آثار به‌جامانده از ایوانِ‌ِ کِی قدیم که در زلزله کهن از بین رفته در جول دره (جُل دره) (درهٔ گود و عمیق) موجود است.در شاهنامه فردوسی نیز از این شهر نام برده شده:

وزآن پس همی خوان و مِی خواستند

دگرگونه مجلس بیاراستند

ببودند یک هفته با رود و می

بزرگان در ایوانِ کاووس کی

موقعیت جغرافیایی

ایوانِ کِی، غربی‌ترین بخش استان سمنان است از این رو آن را پیشانی استان نام نهاده‌اند. شهری است با جمعیتی بیش از ۱۲۰۰۰ نفر در ۵۵ کیلومتری شرق تهران؛ که از شمال با شهرهای دماوند، آبسرد و از جنوب با کویر، از جنوب غربی با ورامین، از شرق با گرمسار و از غرب با پاکدشت و تهران همسایه است. این شهر محل رویارویی دو دنیای متفاوت است. در ۲۵ کیلومتری این شهر جاده سر سبز فیروزکوه قرار دارد و در ۵ کیلومتری جنوب شهر، کویر یکی از مخوف‌ترین بیابان‌های جهان با تپه‌های ماسه روان و شن و بادهایی که روز روشن را تار می‌کنند و مار و افعی‌های بسیار خطرناک، سمی و کشنده دارد.

مردم

مردم ایوانِ کِی از قوم تات هستند و به زبان تاتی سخن می‌گویند. ایوانِ کِی مرکز تات‌زبانان استان سمنان است.

اقتصاد

در حال حاضر ایوانِ کِی یکی از فعال‌ترین مناطق صنعتی استان سمنان با سه شهرک صنعتی فعال بوده ولی جمعیت بومی شهر اکثراً به کارهای آزاد مشغولند و به تازگی پذیرای سیل مهاجرین از استان‌های همجوار و حتی دور هستند.

این شهر دارای تنوع محصولات کشاورزی زیادی می‌باشد که مهترین آن‌ها خربزه و انار است. دارای آب و هوای سرد و خشک در زمستان و گرم در تابستان می‌باشد و حدوداً در ارتفاع ۱۲۰۰ متری از سطح دریا می‌باشد. از معدود شهرهای است که در آن ۳ شهرک صنعتی دایر است این شهر از چند صد سال پیش تا به امروز در مسیر تاریخی جاده ابریشم بوده‌است و دارای معدنهای زیادی از جمله نمک، گچ و آهک می‌باشد. وجود شهرکهای صنعتی بسیار گسترده موجب گسترش این شهر گردیده است.

دانشگاه‌هاو موسسات آموزش عالی ایوانِ کِی

طی چند سال گذشته ۵ دانشگاه در این شهر تأسیس شده‌است. از دانشگاه‌های فعال در ایوانِ کِی می‌توان به دانشگاه‌های ذیل اشاره کرد:

  • دانشگاه ایوان کی
  • مؤسسه آموزش عالی مولوی(تنها قطب علمی رشته‌های حسابداری، مدیریت و حقوق در منطقه)
  • دانشگاه پیام نور ایوانِ کِی
  • دانشکده سما واحد ایوانِ کِی
  • دانشگاه آریا

پانویس

جستارهای وابسته

  • جمعیت شهرهای استان سمنان

منابع

  • مختصات و ارتفاع
  • پایگاه اطلاع‌رسانی شهر ایوانکی
  • دانشگاه ایوان کی
  • نقشه ماهواره‌ای و گردشکری راه‌های استان
  • شهرداری ایوانکی

شهمیرزاد

شَهمیرزاد شهری از شهرستان مهدیشهر (سنگسر) واقع در استان سمنان است. شهمیرزاد در شمال شهر سمنان و در ۲۴ کیلومتری مرکز استان واقع است. این شهر از نظر تاریخی، گردشگری و کشاورزی دارای اهمیت می‌باشد. شهمیرزاد در سال ۱۳۸۶ شمسی در تقسیمات استانی به بخش ارتقاء یافت، هر چند شهمیرزاد از سال ۱۳۰۶ شمسی دارای شهرداری است.

شهمیرزاد در سال‌های قبل از ۱۳۴۰ شمسی بخشی از شهرستان قائمشهر بود ولی در تقسیمات استانی انجام شده در سال ۱۳۴۰ شمسی و پس از جدا شدن شهرستان سوادکوه از شهرستان قائم شهر؛ از استان مازندران جدا شد و به «فرمانداری کل سمنان» منضم گردید. سمنان در آن زمان استان نبود و به عنوان فرمانداری کل که از استان دوم منفک شده بود، شناخته می‌شد و در سال ۱۳۵۵ شمسی به استان تبدیل شد.

جمعیت

جمعیّت این شهر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۷٬۲۳۸ نفر بوده که در سال ۱۳۹۰ به ۸٬۸۸۲ نفر افزایش یافته‌است. ارتفاع مرکز شهمیرزاد از سطح دریا ۱۹۳۵ متر می‌باشد. البته شایان ذکر است که به دلیل ییلاقی بودن منطقه جمعیت آن در فصل سرد و گرم متغیر است. زبان محلی مردم شهمیرزاد زبان مازندرانی است.

دربارهٔ شهمیرزاد

شهمیرزاد از نظر آب و هوایی زمستانی سرد و تابستانی معتدل دارد و از لحاظ پوشش گیاهی بسیار سبز و خرم است. همچنین نسبت به شهرهای همسایه‌اش معمولاً خنک تر است. شهمیرزاد دارای بزرگ‌ترین باغ گردوی جهان (با تأیید فائو) می‌باشد که مساحت آن حدود ۷۵۰ هکتار است. گویش مردم منطقه شهمیرزادی (به گویش محلی: شامرزایی) است. در شهمیرزاد بازی‌های‌های محلی مانند «جو گندم تاس» و «تیک تیک پلا دارک» و «خوزکه» از گذشته رواج داشته‌است. بسیاری از اهالی شهمیرزاد از سالیان قبل در فصل سرما به شهرهای مازندران کوچ می‌کردند و در شهرهای ساری، قائمشهر، بابل، نکا و بهشهر ساکن می‌گردیدند و از اواسط بهار به شهمیرزاد بازمی‌گشتند. این سکونت زمستانگاهی در شهرهای استان مازندران باعث شده‌است که زبان، فرهنگ و پوشش مردم شهمیرزاد تأثیر زیادی از مازندران و فرهنگ آن گرفته باشد.

کشاورزی

اقتصاد شهر شهمیرزاد بر کشاورزی آن تکیه دارد. بطوری‌که شهمیرزاد از اصلی‌ترین تولیدکنندگان گردو در منطقه است و محصولات گردوی این شهر توان صادراتی بالایی دارد. از دیگر فراورده‌های منحصربه‌فرد شهمیرزاد میوه آلو است بطوری‌که از ۱۶۵ هکتار باغات آلوی شهرستان مهدیشهر، ۱۳۵ هکتار آن در شهر شهمیرزاد قرار دارد.

درخواست الحاق شدن به استان مازندران

در بهمن ماه ۱۳۸۹ عده‌ای از مردم شهمیرزاد طی نامه‌ای به رئیس‌جمهور (که رونوشت آن دربردارندهٔ ۴۶ صفحه امضاء، به مقامات دیگر هم فرستاده شد) خواهان پیوستن به استان مازندران شدند. در بخش پایانی این نامه چنین آمده‌است: «بار دیگر تقاضای الحاق شهر عزیزمان شهمیرزاد به استان سرسبز مازندران داریم تا دلسوخته از به یغما بردن آب و آبخانه‌های شهرمان و محرومیت‌های موجود با انضمام به فضای سبز و جنگل انبوه و آب نیلگون دریای خزر آرام گیرد و از حضرتعالی عاجزانه می‌خواهیم که خواسته به حق ما را جامه عمل بپوشانید.»

شایان ذکر است شهمیرزاد تا پیش از سال ۱۳۴۰ که سمنان به فرمانداری کل ارتقاء یافت جزئی از استان دوم یعنی استان مازندران بوده‌است.

در نخستین روز آغاز به کار استاندار جدید مازندران در ۱۸ شهریورماه ۱۳۹۲ شماری از مردم شهمیرزاد با حضور در مقابل استانداری مازندران در ساری خواستار الحاق به استان مازندران شدند و تعدادی از افرادی که خود مردم انتخاب کردند به همراه اعضای شورای شهر شهمیرزاد برای رایزنی و الحاق این شهر به استان مازندران وارد استانداری مازندران شدند و با معاون مدیر کل امنیتی استانداری مازندران و مدیر کل حراست استانداری مازندران گفتگو کردند. رئیس شورای اسلامی شهمیرزاد نیز در این تجمع در جمع خبرنگاران با اعلام اینکه از سال‌های دور شهمیرزاد متعلق به استان مازندران بوده اظهار داشت: مردم شهر شهمیرزاد دارای مشترکات مختلف زبانی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی با مردم مازندران هستند و خواستار الحاق شدن به مازندران هستند.

مکانهای دیدنی

  • درخت کمان رستم
  • شیر قلعه
  • شیخ چشم به سر
  • هفت چشمه
  • پارک کوهستان
  • چهارمیدان
  • بلبل دره
  • کشت و صنعت
  • منطقه ییلاقی پرور
  • منطقه ییلاقی چاشم
  • منطقه ییلاقی کولیم
  • منطقه ییلاقی کاورد
  • منطقه ییلاقی فینسک
  • منطقه ییلاقی خطیرکوه
  • منطقه ییلاقی ملرد
  • چشمه روزیه
  • منطقه ییلاقی فولادمحله
  • منطقه ییلاقی جاشلوبار
  • منطقه ییلاقی نیزوا
  • منطقه ییلاقی آسوران
  • منطقه ییلاقی رودبارک
  • منطقه ییلاقی ده صوفیان

منابع

بسطام

بسطام نام شهری در شهرستان شاهرود استان سمنان در ایران است. این شهر در ۶ کیلومتری شمال شرقی شاهرود و در بخش بسطام جای دارد و بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن، برابر با ۷٫۷۲۴ نفر بوده‌است. بسطام از غرب به رشته کوه‌های شاهوار و شهر مجن و از شرق به منطقه میامی و دشت کویر و از شمال و شمال غرب به استان گلستان مرتبط می‌باشد.

پیشینه تاریخی

تاریخ این شهر به قبل از ورود اسلام به ایران مشخص نیست. بنابر یک روایت حاکم خراسان در زمان خسروپرویز که نام وی «بسطام نام» بود، این شهر را بنا گذاشته‌است. با توجه به این روایت این شهر را باید شهرهای تأسیس‌شده در دوران شاپور دوم ساسانی دانست. در دورهٔ عباسیان، این شهر دومین شهر ایالت قومس و تالی دامغان بود و پس از حملهٔ مغول رو به انحطاط رفت.

قدمت این شهر به ۸۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح می‌رسد و آثار معروف آن از تپه معروف سنگ چخماق در شمال بسطام دیرینگی این شهر را به نمایش می‌گذارد. در گذشته رشته قنات‌های بسیاری در این شهرجاری بوده که تماماً دارای آبی گوارا و شیرین بود و در حال حاضر قنواتی مانند قنات صادق خان که قدمت آن به حدود بیش از ۵۰۰ سال می‌رسد هنوز از اهمیت بسیاری برخوردار است و آب شیرین آن در تابستان بسیار سرد و در زمستان گرم است.

گستهم= بسطام: گستهم در اوستا برابر است با منشور و نیز پهلوانی در شاهنامه که در زبان تازی بسطام شده‌است و نام شهری در استان سمنان می‌باشد

شرایط طبیعی

شهر بسطام آب و هوایی مطبوع در تابستان و سرد در زمستان دارد. باغات زردآلو سراسر شهر را احاطه کرده‌اند. عمده درآمد مردم از همین طریق است. این شهر از سویی به سبب مجاورت کوه‌های شاهوار و ابر دارای زمستانهای سرد و طولانی است و از طرفی دیگر به دلیل همجواری با کویر دارای آب و هوایی کوهپایه‌ای است و بی شک یکی از خوش آب و هواترین نقاط استان سمنان است.

در جلسهٔ هیئت وزیران در تاریخ ۲۳ خرداد ۱۳۸۶ که در سمنان برگزار شد، این شهر به استناد مادهٔ ۸ قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، به‌عنوان شهر نمونهٔ گردشگری بین‌المللی تعیین شد.

مشاهیر

  • بایزید بسطامی
  • فروغی بسطامی
  • عارف بسطامی
  • قاضی ظهیرالدین بسطامی

گردشگری

جاذبه‌های طبیعی

دشت بسطام که در منطقه شرقی شاهوار از سلسله جبال البرز واقع گردیده به خاطر محصور بودن در میان کوه‌های تپال، بدشت، سیاه کوه و البرز از حاشیه کویر جدا گشته و وفور چشمه ساران، قنوات و چاه‌های عمیق، منطقه‌ای خوش آب و هوا را پدیدآورده که سرتاسر آن را باغات سر سبز و خرم پوشانیده‌است.

  • پارک سر آسیاب بسطام

جاذبه‌های تاریخی

  • برج کاشانه بسطام
  • مسجد شیخ بسطامی

ضرب‌المثل‌های بسطام

  • وچه‌ها (بچه‌ها) مردم اویه (آب رو) برهنه هنکنن (می کنن)

vecheha mardom ouye berahneh honkonan زرنگی و جسارت بعضی افراد نسبت به دیگران را نشان می‌دهد.

  • تشت که ازپشت بم (پشت بام) بیفته جرینکسش (صداش) همه همشنوین (می شنون)

tasht ke ez poshte bom biyofteh jeringaseshe hameh hemeshnavan نشان از علنی شدن یه راز می‌باشد

  • آفتوی (آفتابه) که هنم باشه (نمی‌شود) زیر غلبیر (غربال) قایم (پنهان) کنی.

Aftoye keh henombashe zire ghalbir ghayom koni حقیقت را نمی‌توان با سر و صدا یا با حرکات ظاهری پنهان کرد.

  • اگر فیلبن (فیلبان) سرفیل نباشه (نباشد) هندوستن (هندوستان را) خوهوینه (خواب می‌بیند).

Agar filbon sare fil nobashe hendustone khohevine. هنگام اعتراض به آدم جسور و دیوانه اطلاق می‌شود که اگر بر سرش سرپرستی نباشد دست به هرکاری می‌زند.

  • از سوز دلم خوشگل هرقصم (می‌رقصم).

Ez suze delom khoshgel heraghsom. در مقام تخفیف به دختری که خواستگار ندارد، ولی‌های و هوی و قال و قیل می‌کند گفته می‌شود.

  • آسمن (آسمان) ریسمن (ریسمان).

Asemon rismon به جواب پرت و پلا گفته می‌شود.

  • آش کشک خاله ته (خاله‌ات است) بخوری پاته (پایت است) نخوری جاته (جایت است).

Ashe kashke khalete bokhori pate nokhori jate. انجام این کار برعهده شماست و به حساب شما گذاشته می‌شود، حال هر طور که می‌خواهی رفتار کن.

  • اولاد حلار (حلال) زاده به دائیش هره (می‌رود).

Olade halarzade be daish hereh. درمقام طرفداری از زن وبچه، زن و فامیل زن گفته می‌شود.

  • از بی کسی به گربه هنگم (می‌گویم) خان باجی.

Ez bikesi be gorbe hengom khan baji. کسی که پشت و پناهی ندارد برای دلداریش چنین می‌گویند.

  • انقد (آنقدر) که هنچری (می‌چرید) کو دمبت (دنبه است).

Enghad ke hencherri ku dombet. آنقدر که حرص می‌زنی و چشم طمع به مال مردم داری و حلال وحرام سرت نمی‌شود کو پس‌انداز و مال و منال و سرمایه‌ات.

  • غُلوم سیا خون بِدیه

gholome sia khoon bediye وقتی کسی کاری را با ترس و لرز زیاد انجام می‌دهد

  • برگرفته از کتاب فرهنگ مردم شهرستان شاهرود

جاذبه‌های تاریخی و باستانی

بر اساس کاوش‌های صورت گرفته در تپه باستانی سنگ چخماق، پیشینه تاریخی شهر بسطام را تا هفت هزار سال برمی‌شمارند. بناهای تاریخی به یادگار مانده از قرون اولیه اسلام در این شهر حاکی از فرهنگ غنی اسلامی است که همچون گوهری گران‌بها در سینه تاریخ کشور می‌درخشند. نوع معماری، گچ بری و کاشی کاری‌های بکار رفته در این مجموعه بناها جزو آثار ارزشمند و منحصربه‌فرد ایران است.

خواهرخواندگان

  • نیشابور، خراسان

جستارهای وابسته

  • جمعیت شهرهای استان سمنان

منابع

آرادان

آرادان یا اَرادان یکی از شهرهای ایران در استان سمنان است. از نام‌های قدیمی این شهر می‌توان به «اردهان» و «اَردوان» اشاره کرد و در زبان محلی به نام «اَرادون» نامیده می‌شود. محمود احمدی نژاد، ششمین رئیس جمهور ایران، در این شهر به دنیا آمده است.

پیشینه نام شهر

آرادان در گذشته مرکز گرمسار یا به اصطلاح آن زمان حکومت نشین خوار بود و در این ناحیه عده‌ای از خوانین ایل پازوکی با اطرافیان خود ساکن بودند و اینک نیز بازماندگان آن‌ها در این شهر به سر می‌برند. این شهر در دوران پارت‌ها هم جزو مناطق مهم آن‌ها به‌شمار می‌رفته و در تاریخچه گرمسار در دوره امپراطوری اشکانیان نام آرادان آمده‌است. این احتمال وجود دارد که تعریف شده نام اردوان بوده باشد و به قول احمد کسروی در کتاب اسامی شهرها نام آرادان بمعنی جایگاه رادان آمده‌است. در سفرنامه ناصر الدین شاه «اردوان» و نام اصیلش «اردون» آمده و از عهد اردوان اشکانی و اردشیر بابکان ساسانی باید باقی‌مانده باشد. قلعه آرادان که امروزه خرابه‌ای از آن باقی مانده‌است، طبق احتمالاتی به دوران اشکانیان تخمین زده می‌شود و نشان از بنیاد این شهر به قبل از اسلام به ایران دارد.

ارتفاعات آرادان

گررجه

ارتفاع آن ۲۷۵۰ متر است و در فاصله ۴۵ کیلومتری شمال شرقی آرادان واقع شده‌است. جهت کوه شمال شرقی-جنوب غربی است.

سنگاب

این کوه با ارتفاع ۳۲۲۴ متر، در ۳۵ کیلومتری شمال شرقی آرادان قرار دارد. جهت کوه شمالی-جنوبی است.

آتشگاه

ارتفاع آن ۲۹۸۵ متر است و در ۴۵ کیلومتری شمال شرقی آرادان واقع شده‌است. جهت کوه شمال شرقی-جنوب غربی است.

تلخاب

این کوه با ارتفاع ۲۲۹۰ متر، در ۸ کیلومتری شمال شرقی آرادان قرار دارد. جهت کوه شمالی-جنوبی است.

سَرحُر

ارتفاع آن ۲۳۶۵ متر است و در شمال آرادان قرار دارد. جهت کوه شرقی-غربی است.

کوه گچ

این کوه با ارتفاع ۲۷۴۵ متر، در ۳۰ کیلومتری شمال شرقی آرادان قرار دارد. جهت کوه شمال شرقی-جنوب غربی است.

سرآسیاب

ارتفاع آن ۱۳۵۷ متر است و در ۳۰ کیلومتری شمال شرقی آرادان(در شمال روستای ده نمک) واقع شده‌است. جهت کوه شرقی-غربی است.

موقعیت جغرافیایی

این شهرستان از شمال به فیروزکوه، از غرب به گرمسار، از شرق به سرخه و از جنوب به اردستان (اصفهان) منتهی می‌شود.

زبان و گویش

مردم آرادان بیشتر به زبان‌های فارسی و الیکایی صحبت می‌کنند گویش الیکایی لهجه‌ای از زبان مازندرانی است. در محله‌ای در قسمت شمال غربی شهر، ساکنان به زبان تاتی صحبت می‌کنند که اصلیت آن‌ها از یکی از روستاهای فیروزکوه به نام رامه است. روستاهای آرادان را عشایر الیکایی تشکیل می‌دهند.

جمعیت

آب و هوا

این شهرستان دارای آب و هوایی کوهپایه‌ای در مرکز، ییلاقی در شمال و کویری در جنوب شهرستان می‌باشد.

کمترین میزان بارش در ژوئن رخ می‌دهد. میزان متوسط در این ماه ۱ میلی‌متر است. بیشترین میزان بارش متعلق به ماه ژانویه که به‌طور میانگین به ۲۹ میلی‌متر می‌رسد. دما در ماه جولای در حدود ۳۰٫۴ درجه سانتی گراد است که در بالاترین میزان خود قرار دارد. در ژانویه، متوسط دما ۴٫۹ درجه سانتی گراد است. این میزان کمترین میانگین دما در تمام سال است. میانگین سالانه دما ۱۷٫۸ سانتی گراد است. در سال میانگین میزان بارش به ۱۴۱ میلی‌متر می‌رسد.

تقسیمات کشوری

بخش آرادان که تا پیش از این جزء تقسیمات شهرستان گرمسار به‌شمار می‌رفت در مردادماه سال ۱۳۹۰ با تصویب هیئت وزیران ششمین شهرستان استان سمنان شد. آرادان دارای ۱۳۰ آبادی می‌باشد.

اماکن تاریخی و جاذبه‌های دیدنی

  • بازار آرادان
  • تکیه آرادان
  • قلعه تاریخی آرادان (به‌دلیل نگهداری نامناسب شرایط خوبی ندارد)
  • قلعه پاده
  • آب انبار پاده
  • تکیه پاده
  • حمام میرزایی‌های پاده
  • منطقه رامه
  • آب انبار آرادان
  • آب انبار علی‌آباد
  • آب انبار اسلام‌آباد (قلعه خرابه)
  • امام زاده سلطان شاه نظر آردان
  • امام زاده خلیل الله آرادان
  • امام زاده سلطان بوسعید روستای پاده
  • منبع آب سیمانی آرادان(که در خرداد ماه 1397 تخریب شد)
  • آبشار لزوره
  • آبشار رامه بالا
  • آبشار خوش آبرود
  • پارک جنگلی دشت بهشت آرادان
  • غارنمکی گزوش
  • غار رودافشان

در نگاه افراد

هادی هزاوه ای، نقاش معرف ایرانی ساکن نیویورک:

«در آرادان هفته‌ای سه روز تدریس می‌کردم. سه روز دیگر هم در دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران تحصیل می‌کردم. در آرادان و در حین رفت‌وآمدی که با ماشین‌های متفرقه به آنجا داشتم با انواع و اقسام آدم‌ها و تیپ‌ها آشنا شدم. زندگی کردن در آنجا سخت می‌گذشت. آب شور و هوا گرم یا بسیار سرد بود و در عین حال تا زمانی که از ایران رفتم. آنجا ماندم و درس دادم. زندگی در آرادان به من فرصت نقاشی، مطالعه، تنهایی و گاه گم شدن را می‌داد.»

مراکز آموزشی

  • دانشکده بهداشت و پیراپزشکی
  • دانشگاه پیام نور آرادان
  • مرکز آموزش علمی – کاربردی جهاد کشاورزی مستقر در داورآباد (کوه سنگی)

غذاهای محلی

  • ته چین کشمش، از غذاهای مخصوص این شهرستان است که بخصوص در مراسم محرم و مهمانی‌های ویژه مردم محلی تهیه و پخت می‌شود.
  • آبگوشت(سوپ) خربزه.

جستارهای وابسته

  • جمعیت شهرهای استان سمنان

منابع

  • مختصات و ارتفاع،پیش‌شماره،نام شهردار

پیوند به بیرون

شهر آقای رئیس‌جمهور

مجن


مُجـِن از شهرهای استان سمنان است. این شهر در ۳۵ کیلومتری شمال غربی شاهرود، در بخش مرکزی در شهرستان شاهرود قرار گرفته‌است. جمعیت این شهر بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۵٫۵۲۸ نفر بوده‌است.

این شهر به دلیل قرار گرفتن در منطقه کوهستانی، شهری بن‌بست است و تنها راه ارتباطی آن جاده‌ای آسفالت است که مجن را به شاهرود و گرگان ارتباط می‌دهد.

مجن در میان دره نسبتاً پهناوری میان دو رودخانه پی‌حصار و پیش‌ده بنا شده‌است. شغل اکثر اهالی آن، کشاورزی، باغداری و دامداری است. محصولات کشاورزی آن، سیب زمینی و گندم، جو و محصولات باغی شامل زردآلو، سیب، گردو، گیلاس و آلبالو است.

ماسوله کویر: مجن بناهایی پلکانی و معماری ویژه (شبیه به شهر ماسوله) دارد. در بافت قدیمی شهر دیوارها و سقف اتاق‌ها با خاک قرمز و زرد تزئین شده‌است.

مناطق دیدنی

  • چشمه گرآب
  • منطقه گردشگری تجر «فرحزاد» (چشمه آب سیاه چشمه و چشمه پالیزو)
  • آبشار تنگه داستان
  • آبشار تنگه اسمال
  • آبشار تنگه تاریک
  • چشمه هفت رنگ
  • آبشار مصنوعی
  • سد تنگه تاریک
  • امامزاده ابراهیم
  • مقبره زیارتی پیر
  • چشمه آب درگویی
  • چشمه آب درخانیاب (که روستای درخانیاب و باغستان‌های ان بسیار زیبا و دلنشین می‌باشد) از جاهای دیدنی دیگر در شهر مجن محله سرزیارت می‌باشد که بر روی انتهای شمالی و جنوبی یک رشته کوه قرار دارد و این رشته کوه به صورت یک یال بین ۲ رودخانه پی حصار و پیش ده قرار دارد و محله (سرزیارت) در ارتفاع حدود ۸۰ متری بر روی این رشته کوه از نقطه ورودی شهر مجن قرار دارد منازل مسکونی به صورت پله‌ای بر روی هم قرار داشته و اکثراً پشت بام یک ساختمان، حیاط ساختمان مسکونی بالایی می‌باشد و هم در جهت جنوبی و هم در جهت شمالی این رشته کوه ساختمان‌ها به صورت پله پله قرار داشته و زیبایی خاصی را دارا هستند و به ویژه اینکه این محله از مجن، اغلب منازل مسکونی با بافت و معماری قدیمی بوده و از خشت و سنگ با پوشش کاه و گل ساخته شده‌اند. همچنین مقبره زیارتی عارف قدیمی پیر (که گفته شده این پیر از شاگردان بنام عارف مشهور ایرانی ابوالحسن خرقانی بوده‌است) و حسینیه‌های قلعه و سفلی نیز در این محله واقع شده‌اند.

نگارخانه

منابع

  • [۱]
  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: سازمان گیتاشناسی، ۱۳۸۳خ.
  • بر پایهٔ داده‌هایی در روزنامه ابرار

جستارهای وابسته

  • جمعیت شهرهای استان سمنان

درجزین


درجزین یا درگزین یکی از شهرهای شهرستان مهدی‌شهر در استان سمنان است. این شهر در فاصله ۵ کیلومتری شمال سمنان و ۱۰ کیلومتری جنوب مهدیشهر قرار دارد. بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۵۹۹۷ نفر بوده‌است. درجزین در تابستان سال ۱۳۸۷ با تصویب هیئت دولت از روستا به شهر ارتقاء یافت. درجزین به خاطر عبور آب چشمه گل رودبار از آن و داشتن چند قنات نسبتاً پرآب از آبادانی خوبی برخوردار است و زمینه‌های توسعه کمی و کیفی را دارا است. محله‌های بزرگ در درجزین که از به هم پیوستن آنها درجزین بوجود آمده‌است، شامل ده مرکزی درجزین، قاضی‌آباد، اسلام‌آباد، شاه‌بند، پشته و چهل‌تن است. برخی از میوه‌جات آن مانند زردآلو و انار مشهور است. بیشتر اهالی دارای مذهب شیعه دوازده‌امامی هستند. از افراد معروف آن می‌توان به علی اصغر همتیان اشاره کرد.

جاهای دیدنی

شهر درجزین نقاط دیدنی بسیاری دارد که متأسفانه در گذشته نسبت به آنها بی‌توجهی شده‌است. یکی از بزرگترین دیدنی‌های شهر درجزین کهن‌سال‌ترین درخت چنار کشور است که با بیش از ۸۰۰ سال قدمت در مرکز شهر قرار گرفته‌است. قبرستان زرتشتی‌ها و امامزاده چهل تن نیز از دیگر آثار دیدنی درجزین است.

ناهمواری‌ها

هرچند کوه‌های مرتفع و صخره‌ای، تقریباً از شمال درجزین آغاز می‌شود ولی خود شهر هم دارای زمین‌های گسترده و همواری نیست، بلکه تشکیل شده از تپه ماهورها و کوه‌های کوچک و تپه‌های بیشتر خاکی و همچنین دره‌های کمابیش عریض و کفه‌های کوچک تقریباً مسطحی می‌باشد. درجزین در قسمت جنوبی شهرستان و پیش از ارتفاعات آن در یک ناحیه رسوبی قرار دارد. از دید خاکشناسی در محدوده خاک‌های لیتوسل آهکی و در ناحیه خاک‌های بیابانی و سیرزم قرار دارد. شهر درجزین مشهور به یاقوت سرخ استان سمنان می‌باشد که از آب و هوای نسبتاً مطلوببتری از شهر سمنان برخوردار است. لهجه اهالی بومی شهر درجزین سنگسری می‌باشد. البته جمعیت حال حاضر آن طبق سرشماری‌های جدید قریب به شش هزار نفر می‌باشد که غالب آنها از سراسر کشور ایران در آن جمع شده‌اند.

منابع

جستارهای وابسته

  • جمعیت شهرهای استان سمنان

میامی

مَیامی (به انگلیسی: Miami) شهری است که در نوار ساحلی اقیانوس اطلس در جنوب شرقی ایالت فلوریدا آمریکا واقع شده‌است. با احتساب حومه این شهر ۵٬۴۰۰٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد.

میامی یک شهر توریستی است که به شهر جادو (Magic City) مشهور است.بندر میامی یکی از بزرگ‌ترین و مهمترین بنادر در آمریکااست.

بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۲ ، جمعیت شهر میامی ۴۱۷٬۶۵۰ نفر است که با شهرهای حومه آن نزدیک به ۵٫۵ میلیون نفراست. میامی از لحاظ امور مالی، تجارت، فرهنگ، سرگرمی، مد، آموزش و پرورش در رتبه هفتم در آمریکا قرار دارد. میامی که از آن به عنوان «پایتخت آمریکای لاتین» یاد می‌کنند، بر پایه قدرت خرید ثروتمندترین شهر در آمریکا و پنجمین شهر از این لحاظ در جهان است . هوای میامی تمام سال گرم است. تابستان‌ها داغ و مرطوب و زمستان‌ها کوتاه و گرم است. در تابستان درجه هوا بیرون ۹۰° به ۷۰° فارنهایت (۳۵° به ۲۹° سانتیگراد) است و در زمستان درجه هوا بیرون ۷۵° فارنهایت (۲۰° سانتیگراد) است.

۴۳٪ جمعیت میامی لاتینو هستند؛ تقریباً نیمی از لاتینوهای این شهر تباری کوبایی دارند و بسیاری از آنها به عنوان پناهنده سیاسی به ایالات متحده آمده‌اند.

ورزش

تیم مجیک جک و نیز تیم فوتبال آمریکایی میامی دلفینز و تیم بسکتبال میامی هیت از تیم‌های این شهر هستند.

اقتصاد

از شرکت‌های مهم این شهر آرکیتکتانیکا را می‌توان نام برد.

مترو

متروی میامی در سال ۱۹۸۴ تأسیس شده و هم‌اکنون دارای ۲ خط و ۲۳ ایستگاه می‌باشد.

مراکز دانشگاهی

  • دانشگاه بین‌المللی فلوریدا
  • دانشگاه میامی
  • دانشگاه نوا ساوت‌ایسترن

جستارهای وابسته

  • فرودگاه بین‌المللی میامی

منابع

دیباج

دیباج یکی از شهرهای شهرستان دامغان در استان سمنان است. این شهر در ۵۵ کیلومتری شمال شهر دامغان قرار دارد.

دیباج خود شامل محله‌های قلعه، ورزن و زردوان است (که بر گرفته از اسامی روستاهای قدیمی به هم پیوسته از زمان ایجاد شهر جدید می‌باشد). پیشتر آن را چهارده یا چهارده رودبار می‌خواندند. هرچند هنوز این نام بین مردم محلی رایج است اما از سال ۱۳۷۵ بصورت رسمی این منطقه به شهر تبدیل و دارای شهرداری است.

این شهر همچنین مرکز دهستان رودبار در بخش مرکزی شهرستان دامغان نیز محسوب می‌شود. آب و هوای دیباج، در زمستان سرد و در تابستان معتدل است.

نامگذاری

چهارده قبلاً از چهار روستای کوچک‌تر تشکیل می‌شد. علاوه بر سه روستایی که در بالا نام برده شد، روستا یا ده چهارم امین آباد نام داشت که اکنون خراب ده نامیده می‌شود و هر سال در هشتم محرم مردم به یادبود مردگان این ده در آنجا گرد می‌آیند. بنا به گفته مردم محلی این ده در گذشته بر اثر حمله سپاهیان یا بلایای زمینی ویران شده‌است. امروزه اندکی بنای مخروبه در محل این ده دیده می‌شود.

نام جدید این شهر از امامزاده‌ای به همین نام در این مکان اقتباس شده‌است. مقبره منسوب به محمد پسر جعفر صادق امام ششم شیعیان دوازده امامی که ملقب به امامزاده محمد دیباج است در محله قلعه در جنوب غربی شهر واقع شده‌است.

مردم و زبان

نزدیک به همه مردم این شهر مسلمان و شیعه دوازده امامی هستند. زبانشان گویشی از زبان مازندرانی است. اغلب مردان برای کار به دامغان، سمنان یا گرگان مهاجرت می‌کنند.

جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۵٬۶۴۷ نفر (در ۱٬۹۶۰ خانوار) بوده‌است.

محصولات کشاورزی و دامپروری

این شهر به خاطر آب و هوای کوهستانی، مستعد پرورش محصولات باغی و دامپروری است. مانند شهمیرزاد سمنان، در اینجا هم گردو از عمده میوه‌های باغی، در کنار گیلاس، انگور، آلبالو، زردآلو و سیب می‌باشد. در کنار اینها، سیب زمینی و گندم دو محصول عمده کشاورزی واین ناحیه‌است. آب کشاورزی و آشامیدنی از چشمه‌های مختلف طبیعی که در اطراف شهر هستند تهیه می‌شود.

محصولات دامی

شهر دیباج دارای سه هزار هکتار مرتع و بیست هزار راس گوسفند و بز می‌باشد که در سه نوع مرتع تألیف می‌کنند.

  1. مراتع زمستانه در اطراف دیباج
  2. مراتع میانبد در منطقه کشت و دشت

۳- مراتع ییلاقی (سربند-چهار گنبدان-سنگ بن –لار کوه وزندان و پلاش) که حدود ۳۰٪ مردم از راه پرورش گوسفندان داشتی امرار معاش می‌کنند البته این درصد در قدیم ۸۰٪ بوده‌است با توجه به خشکسالیهای اخیروفقیر شدن مرتع اکثر دامداران بزرگ دامهای خود را فروخته‌اند. در اواخر فروردین ماه گوسفندان از اطراف دیباج به مراتع میا نبد رفته که در اواسط اردیبهشت ماه به بنه (خیل) می‌روند و کار دوشیدن شروع می‌شود. درحال حاضر هم اولین جشنواره آیین امامداری یا (شیردوشان) در کنار امامزاده محمد دیباج برگزار شد.

نقاط دیدنی و گردشگری

  • امامزاده محمد
  • آبشار تنگه زندان
  • سرچشمه
  • دشت سربند
  • کلا
  • دم تنگه
  • امیران دشت
  • بالا آییش
  • دشت مناره
  • کشت دشت
  • چشمه آبسیج
  • آبشار بزپُل
  • آبشار نسروا
  • تنگه شمشیربُر
  • حصار قلعه

جستارهای وابسته

  • دامغان
  • استان سمنان
  • مازندران
  • زبان مازندرانی
  • جمعیت شهرهای استان سمنان
  • هزارگری یا هزارجریب (منطقهٔ وسیعی در رشته‌کوه البرز)

منابع

پیوند به بیرون

بیارجمند

شهر بیارجمند یکی از شهرهای شهرستان شاهرود در استان سمنان است. این شهر مرکز بخش بیارجمند است.

بیارجمند در ۱۱۰ کیلومتری جنوب شرقی شاهرود قرار دارد و تا شهر سمنان، مرکز استان، ۳۱۰ کیلومتر فاصله دارد. بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت این شهر ۲٬۵۰۴ نفر بوده‌است. بخش بیارجمند از غرب به رشته‌کوه‌های سوخته‌کوه و کی‌کی و از شمال به جاده آسفالته تهران–مشهد و شهرستان میامی و از جنوب به کویر مرکزی ایران و از شرق به شهرستان‌های طبس، بردسکن و سبزوار محدود می‌باشد.

میانگین بارش سالانه بیارجمند حدود ۱۶۷ میلی‌متر است.

پارک ملی حفاظت شده توران که در فاصله ۴۸ تا ۱۴۹ کیلومتری شهر بیارجمند واقع شده از اماکن مهم دیدنی منطقه است. این پارک ملی بزرگ‌ترین ذخیره‌گاه زیستکره در ایران به‌شمار می‌آید.[۱]

بیارجمند دارای کارخانه سیمان است.

پانویس

</small

جستارهای وابسته

  • جمعیت شهرهای استان سمنان

منابع

  • بر پایه داده‌هایی در: سایت خبر بیارجمند
  • بر پایه داده‌هایی در: شرکت سیمان بیارجمند
  • بر پایه داده‌هایی در: سایت شهرداری بیارجمند
  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
  • مختصات و ارتفاع بیارجمند

امیریه

امیریه ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:

  • امیریه (تهران)، محله‌ای در جنوب شهر تهران.
  • امیریه (بم)
  • امیریه (تفت)
  • امیریه (خمین)
  • امیریه (رزن)
  • امیریه (شهریار)
  • امیریه (فیروزکوه)
  • امیریه (دامغان): یکی از شهرهای شهرستان دامغان در استان سمنان

معرفی استان سمنان

سمنان، یکی از شهرهای ایران، مرکز استان سمنان و شهرستان سمنان است. این شهر، در جنوب رشته کوه البرز و شمال دشت کویر، در راه تهران به خراسان، قرار گرفته‌است.

این شهر از سوی خاور با شهرستان‌های دامغان و شاهرود، از شمال به درجزین، مهدی‌شهر و شهمیرزاد، و از باختر با سرخه همسایه است. در طول جغرافیایی ۵۳ درجه و ۲۳ دقیقه و عرض جغرافیایی ۳۵ درجه و ۳۴ دقیقه، واقع شده و ارتفاع متوسط آن از سطح دریا، ۱۱۳۰ متر است. همچنین، فاصله آن تا تهران، ۲۱۶ کیلومتر است و به راه‌آهن سراسری تهران_مشهد، متصل می‌باشد و دارای فرودگاه است. سمنان پرجمعیت‌ترین شهر استان سمنان می‌باشد. آب و هوای آن، خشک و معتدل است. نژاد مردم سمنان، آریایی است و به زبان فارسی و زبان سمنانی، سخن می‌گویند.

سمنان، از گزینه‌های مهم برای انتقال پایتخت سیاسی کشور در سال ۱۳۹۲ بود.

تاریخچه

سمنان، در دوران باستان، بخشی از چهاردهمین ایالت تاریخی ورن (ورنه)، از تقسیمات شانزده‌گانه اوستایی بود. سمنان، در طول دوران امپراطوری هخامنشی پارس، شهر مهم و دارای شکوه و بزرگی بود. پس از حمله اسکندر-که منجر به سقوط امپراتوری هخامنشی و ایجاد امپراطوری سلوکی در ایران شد-، منطقه‌ای که سمنان را رهبری می‌کرد، به عنوان کومش، شناخته شد. آغاز دوران باشکوه‌تر و رونق شهر سمنان، پس از روی کار آمدن امپراطوری اشکانیان بود.

نام‌گذاری

بارتولد، بر این باور بود که سمنان، همان سرزمینی است که ایزیدور خاراکسی به نام «قومیسنه» از آن، یاد کرده‌است.

آب و هوا

آب و هوای این شهر در تابستان، گرم و در زمستان، سرد می‌باشد. بارندگی‌های این شهر، اکثراً در فصول سرد سال، صورت می‌گیرد و میزان متوسط بارندگی سالانه آن، ۱۴۰ میلی‌متر می‌باشد. متوسط درجه حرارت سالانه 01/۱۷ درجه سانتیگراد است و این، در حالی است که حداکثر، مطلق حرارت ۵/۴3 درجه سانتیگراد و حداقل مطلق ۴/8- درجه سانتیگراد، گزارش شده‌است. همچنین، متوسط تعداد روزهای یخبندان در طول سال در حدود ۴۸ روز است. بادهای کویری و غربی نیز، در آب و هوای سمنان، تأثیر دارند.

عوارض طبیعی

در جنوب سمنان، مناطقی چون دشت کویر، ریگ جن، تپه دلازیان، و تپه‌های میرک دلازیان از مهم‌ترین ویژگی‌های جغرافیایی به‌شمار می‌روند. رودخانه فصلی گل رودبار در شمال غرب این شهر و با سرچشمه گرفتن از رشته کوه‌های البرز و گذر از شهر درجزین به دشت کویر می‌ریزد. رود گل رودبار از سه کیلومتری باختر مهدی‌شهر سرچشمه گرفته و شاخابه رودهای ده‌صوفیان و شهمیرزاد و کاریزهای روستای درجزین به این رود می‌پیوندند. رود گل رود در شمال سمنان در جایی به نام «آب پخش کن» به ۵ شاخه بخش می‌شود.

جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۸۵٬۱۲۹ نفر (در ۴۹٬۱۲۴ خانوار) بوده‌است.

گردشگری

شهر سمنان ۷ محله معروف قدیمی دارد به‌نام‌های اسفنجان (آتشگاه)، لتیبار یا سی‌سر، شاهجو یا جهادیه کنونی، ناسار، زاوغان، کوشمغان، کدیور، عمرانکو و ملحی.

جاذبه‌های تاریخی و باستانی

مهم‌ترین آثار تاریخی سمنان عبارتند از:

  • مسجد جامع سمنان
  • مسجد جامع زاوقان سمنان
  • منار سلجوقی مسجد جامع
  • مسجد امام سمنان
  • گرمابه پهنه
  • موزه گرمابه پهنه سمنان
  • دروازه ارگ سمنان
  • بازار سمنان
  • بازار مرده‌ها
  • برج چهل‌دختران
  • قلعه‌های سارو
  • کاروانسرای سنگی آهوان
  • کاروانسرای شاه سلیمانی آهوان
  • کاروانسراهای شاه عباسی
  • مقبره درویش محمود
  • گورستان سنادره

موزه‌ها

  • موزه گرمابه پهنه سمنان
  • پارک موزه دفاع مقدس سمنان
  • موزه هنرهای معاصر شرق کشور
  • موزه حیات وحش سمنان
  • موزه سکه استان سمنان

جاذبه‌های مذهبی

  • مصلی بزرگ سمنان (محل برگزاری نماز جمعه)

رسانه‌ها

صدا و سیمای استانی مرکز سمنان

صدا و سیمای مرکز استان سمنان فعالیت خود را ابتدا با نصب دو فرستنده رادیویی به قدرت ۱۰کیلووات (سمنان) و یک کیلووات (دامغان) در سال ۱۳۵۵ برای رله برنامه‌های شبکه سراسری آغاز نمود که به تدریج بردامنه و بعد این فعالیت افزوده شد. اولین قدم برای توسعه مرکز در سال ۱۳۶۰ و با تشکیل دفتر خبری در شهر سمنان برداشته شد که وظیفه کسب و انعکاس اخبار استان را به عهده داشت. در حال حاضر تمامی نقاط استان تحت پوشش شبکه‌های سراسری رادیویی و شبکه استانی صدا و شبکه اول، دوم، سوم، چهارم سیما، شبکه خبر و همچنین شبکه استانی سیما می‌باشد.

نشریه‌ها و مطبوعات

  • روزنامه پیام استان سمنان
  • هفته‌نامه سمنان امروز
  • ماهنامه چنته
  • هفته‌نامه کومه شه
  • هفته‌نامه هم نظر
  • هفته‌نامه جوانه امروز
  • ماهنامه ظفر
  • ماهنامه چفیه

سایت‌های خبری و اطلاع‌رسانی

  • وب سایت خبری تحلیلی سمنان لاین
  • خبرگزاری صدا و سیمای سمنان
  • خبرگزاری ایرنا سمنان
  • خبرگزاری فارس
  • خبرگزاری دانشجویان- ایسنا سمنان
  • پایگاه خبری تحلیلی قومس
  • شبکه اطلاع‌رسانی مرآت
  • تابناک سمنان
  • خبرگزاری باشگاه خبرنگاران سمنان

دانشگاه‌ها

  • دانشگاه سمنان
  • دانشگاه صنعتی سمنان
  • پردیس بین‌الملل دانشگاه سمنان
  • دانشگاه فرزانگان سمنان
  • علوم پزشکی سمنان
  • دانشگاه امام حسین پردیس سمنان
  • دانشگاه شهید عباسپور پردیس سمنان
  • دانشگاه پیام نور استان سمنان
  • دانشگاه پیام نور مرکز سمنان
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمنان
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات سمنان
  • آموزشکده سما واحد سمنان
  • دانشگاه فرهنگیان پردیس شهید رجایی سمنان
  • دانشگاه فرهنگیان پردیس الزهرا سمنان
  • دانشکده فنی و حرفه‌ای پسران سمنان
  • دانشکده فنی و حرفه‌ای دختران نرجس سمنان
  • مرکز آموزش علمی کاربردی جهاددانشگاهی سمنان
  • مرکز آموزش علمی کاربردی جهاد کشاورزی سمنان
  • مرکز آموزش علمی کاربردی شهرداری سمنان
  • مرکز آموزش علمی کاربردی فنی و حرفه‌ای سمنان
  • مرکز آموزش علمی کاربردی هلال احمر استان سمنان
  • مرکز آموزش علمی کاربردی پالنده‌صاف سمنان
  • مرکز آموزش علمی کاربردی شرکت تولیدی شیمیایی کلران
  • مرکز آموزش علمی کاربردی فرماندهی انتظامی استان سمنان
  • مرکز آموزش علمی کاربردی قوه قضاییه استان سمنان
  • مؤسسه غیرانتفاعی فضیلت
  • مؤسسه غیرانتفاعی کومش
  • مؤسسه غیرانتفاعی رشد دانش

بیمارستان‌ها

  • شفا وابسته به تأمین اجتماعی
  • مرکز آموزشی پژوهشی درمانی کوثر
  • مرکز آموزشی درمانی امیرالمؤمنین
  • بیمارستان سینا (خصوصی)

معادن

در اطراف شهر سمنان معادن گچ، نمک، زئولیت، بنتونیت، سلستین و غیره وجود دارند. از موارد مهم منابع زیرزمینی شهر سمنان به چاه نفت خوریان دلازیان در جنوب این شهر می‌توان اشاره نمود. مواد معدنی موجود در این معادن عبارتند از: سنگ گچ، نمک، سنگ آهن، سنگ لاشه، سنگ آهک، سنگ تزئینی، سنگ چینی، زغال سنگ، سولفات سدیم، میکا، بنتونیت، زئولیت، کائولن، بوکیست، خاک صنعتی، سیلیس، دولومیت، فلدسپات، فیروزه، سلستین، سرب، مرمریت، تراورتن، فلورین و منگنز و…

راه و ترابری

شهر سمنان در ۲۱۶ کیلومتری تهران قرار گرفته و فاصله زمینی آن با آب‌های آزاد خلیج فارس و دریای خزر به ترتیب ۱۶۰۰ و ۴۰۰ کیلومتر می‌باشد. این شهر دارای ۲ فرودگاه است که یکی از آن‌ها نظامی و دیگری تجاری و فعال است، همچنین به راه‌آهن سراسری تهران_مشهد، متصل می‌باشد.

جاده‌های شهر سمنان

پایگاه فضایی

سمنان از آغاز دهه ۱۳۵۰ هجری خورشیدی تاکنون مرکز فضایی ایران بوده‌است. سازمان صنایع هوافضا در ۴۵ کیلومتری جنوب خاوری (شرقی) سمنان دارای پایگاه هوایی و در ۸۰ کیلومتری جنوب خاوری (شرقی) این شهر دارای پایگاه فضایی است، که پرتاب ماهواره سفیر امید و دیگر ماهواره‌ها و موشک‌های دوربرد از این پایگاه و مرکز انجام می‌گیرد. از سال ۱۳۸۷ هجری خورشیدی جاده نظامی راه مواصلاتی سمنان به پایگاه‌های هوا، فضا به بلوار سفیر امید تغییر نام یافت. همچنین پایگاه فضایی سمنان از پانزده خرداد ۱۳۹۱ به نام پایگاه فضایی امام خمینی نیز نامیده می‌شود.

هنر

صنایع دستی

صنایع دستی این شهر عبارت‌اند از:

  • سفال و سرامیک
  • دستباف‌ها
  • پلاس و کرباس
  • پارچه‌های پشمی
  • چادرشب‌های ابریشمی و پشمی
  • نمدمالی
  • گلیم بافی
  • قالی بافی

منابع

  • میرباقری، محمدرضا. قومس:گذری بر تاریخ و اقلیم و ویژگی‌های فرهنگی استان سمنان. چاپ اول. تهران: هم‌پا، ۱۳۸۷. شابک ‎۹۷۸–۶۰۰–۵۲۱۰–۰۹–۵. 
  • سالنامه آماری استان سمنان (۱۳۸۳)
  • آداب و رسوم مردم سمنان، محمد احمد پناهی سمنانی، ۱۳۸۳

جستارهای وابسته

  • جمعیت شهرهای استان سمنان

پیوند به بیرون

  • استانداری سمنان
  • شهرداری سمنان
  • بیمارستان شفا سمنان
  • سمنان در نقشه گوگل

پانویس

اخبار


تاریخ ارسال پنج شنبه, 11 دی 1348


تاریخ ارسال پنج شنبه, 11 دی 1348


تاریخ ارسال پنج شنبه, 11 دی 1348


تاریخ ارسال پنج شنبه, 11 دی 1348


تاریخ ارسال پنج شنبه, 11 دی 1348

Template Design:Dima Group